0111-KDIB2-1.4010.242.2026.1.AG

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek opatrzony datą 23 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, przekazany przy piśmie Naczelnika (…) Urzędu Skarbowego w (…), który dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy w związku z ugodą w wyniku, której nastąpiło zmniejszenie wartości początkowej kolektora (…), niezamortyzowaną na dzień zawarcia ugody część wartości początkowej środka trwałego, tj. udziału w wysokości 9/10 Spółka będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, a jeżeli tak, to czy powinna dokonać korekty (zmniejszenia) kosztów uzyskania przychodów z tytułu dokonanych dotychczas odpisów amortyzacyjnych na bieżąco, tj. w 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

(A) (dalej: „Spółka”, „Wnioskodawca”) jest osobą prawną, podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, a także czynnym i zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Głównym przedmiotem działalności Spółki jest zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Spółka działa w oparciu o ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r. poz. 757). Spółka prowadzi działalność wykorzystując sieci wodociągowe i sieci kanalizacyjne zlokalizowane na terenie Gminy (…).

Wśród sieci kanalizacyjnych widniejących w ewidencji środków trwałych Spółki znajduje się kolektor (…). Kolektor ten jest fizycznie połączony z siecią Spółki, stanowi element większego systemu odprowadzania ścieków i tym samym stanowi urządzenie przesyłowe będące ruchomością. W 2018 r. w oparciu o art. 181 Kodeksu Cywilnego Spółka nabyła własność kolektora (…) w drodze objęcia go we władanie jako rzecz niczyją (porzucone urządzenie przesyłowe).

Rzeczoznawca majątkowy przeprowadził wycenę wartości godziwej kolektora i w oparciu o tą wartość został on ujawniony w ewidencji środków trwałych. Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) Spółka rozpoznała przychód z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy w wysokości wartości rynkowej kolektora. Wycena dokonana przez rzeczoznawcę posłużyła także do ustalenia podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości. Spółka uiściła należny podatek dochodowy, rozpoczęła naliczanie odpisów amortyzacyjnych stanowiących koszt uzyskania przychodu i ponosiła bieżące koszty eksploatacji kolektora.

W 2020 r. w związku z wykorzystywaniem kolektora (…) przez (B) do tranzytu ścieków do oczyszczalni zlokalizowanej na terenie miasta (…), Spółka z tytułu świadczonej usługi, rozpoczęła obciążanie (B) kosztami korzystania z kolektora wystawiając faktury VAT. (B) odmówiły zapłaty i sprawa trafiła na drogę sądową.

W celu zakończenia długotrwałego sporu sądowego (…) 2026 r. pomiędzy Spółką i (B) zawarto ugodę regulującą m.in. stan własności kolektora (…) i złożony został wniosek o wyznaczenie mediatora w sprawie spornych należności z tytułu tranzytu ścieków. Na mocy ugody strony ustaliły, że własność kolektora przysługiwała w przeszłości i przysługuje obecnie obu stronom zgodnie z poniższym udziałem:

1. (A) (1/10),

2. (B) (9/10).

W związku z zaistniałym stanem faktycznym Spółka w 2026 r. zamierza dokonać:

- zmniejszenia wartości początkowej kolektora (…) do wysokości zgodnej z przysługującym Spółce udziałem, wynikającym z podpisanej ugody, tj. do wysokości 1/10 dotychczasowej wartości początkowej kolektora (…),

- zmniejszenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zaliczonych do kosztów podatkowych w latach ubiegłych oraz 2026 r. do wysokości odpisów amortyzacyjnych liczonych od zmniejszonej wartości początkowej kolektora (…).

Korekta zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych będzie obejmować okres nieprzedawniony, tj. lata 2020-2026.

Pytania

1. Czy w związku z ugodą z (…) 2026 r. w wyniku, której nastąpiło zmniejszenie wartości początkowej kolektora (…), niezamortyzowaną na dzień zawarcia ugody część wartości początkowej środka trwałego, tj. udziału w wysokości 9/10, Spółka będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów?

2. Czy w związku z zawartą ugodą z (…) 2026 r. w wyniku, której nastąpiło zmniejszenie wartości początkowej kolektora (…) Spółka powinna dokonać korekty (zmniejszenia) kosztów uzyskania przychodów z tytułu dokonanych dotychczas odpisów amortyzacyjnych na bieżąco, tj. w 2026 r.?

Państwa stanowisko w spraw ie

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że niezamortyzowaną na dzień zawarcia ugody część wartości początkowej kolektora (…), tj. udziału w wysokości 9/10 Spółka będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Jak stanowi art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, przychodem, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, jest wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe i instytucje gospodarki budżetowej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

Stosownie do art. 12 ust. 5 ustawy o CIT, wartość otrzymanych rzeczy lub praw, w tym otrzymanych nieodpłatnie, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na:

a) nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów,

b) nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych niż wymienione w lit. a środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części,

c) ulepszenie środków trwałych, które zgodnie z art. 16g ust. 13 powiększają wartość środków trwałych, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych

- wydatki te, zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1, są jednak kosztem uzyskania przychodów, w przypadku odpłatnego zbycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na czas ich poniesienia.

Odpłatne zbycie środa trwałego rozumiane jest jako sprzedaż, zamiana lub inne odpłatne (tzn. za wynagrodzeniem) rozporządzenie środkiem trwałym przenoszące własność na drugi podmiot. Nie ma znaczenia forma prawna dokonanej czynności, ale kluczowe jest wystąpienie po stronie zbywającego przysporzenia, które wiąże się z powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Spółka co prawda nie przeniosła własności na inny podmiot, ale zawarła ugodę regulującą stan własności kolektora (…) i w związku z tym jest zobowiązana do skorygowania jego wartości początkowej.

Kluczowa w przedmiotowej sprawie jest informacja, że obejmując we władanie kolektor (…), Spółka rozpoznała przychód w wysokości wartości rynkowej i zapłaciła należny podatek dochodowy.

Zgodnie z art. 16g ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-14, uważa się w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 63 lit. a) ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieopłatnie, jeżeli:

- nabycie to nie stanowi przychodu z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy lub praw, lub

- dochód z tego tytułu jest zwolniony od podatku dochodowego, lub

- nabycie to stanowi dochód, od którego na podstawie odrębnych przepisów zaniechano poboru podatku.

W związku z powyższym Spółka jest uprawniona do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej kolektora (…).

Dokonanie korekty wartości początkowej środka trwałego w związku z zawartą przez Spółkę ugodą, a w konsekwencji korekta odpisów amortyzacyjnych nie powinny pozbawiać podatnika prawa do zaliczenia niezamortyzowanej części/udziału środka trwałego do kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1.

Z powyższego wynika, że ustawodawca przewiduje możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej części środków trwałych i wyraźnie wskazuje w jakich sytuacjach wartość środka trwałego w części niepokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych nie może stanowić kosztu podatkowego tj.:

a) w przypadku strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności (art. 16 ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT);

b) w przypadku strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych, jeżeli środki te lub wartości zostały przeniesione poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sposób, o którym mowa w art. 24f (art. 16 ust. 1 pkt 6a ustawy o CIT).

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego wniosku nie mamy do czynienia z żadną z powyższych sytuacji.

Ustawodawca nie uregulował wprost możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej części środka trwałego w sytuacji, gdy podatnik dokonuje korekty wartości początkowej środka trwałego na podstawie ugody.

Brak regulacji wprost odnoszących się do przedstawionego stanu faktycznego należy uznać za lukę. Luki w przepisach wypełnia się poprzez stosowanie analogii. Analogia polega na podporządkowaniu określonych kategorii stanów faktycznych przepisowi, z którego w drodze wykładni językowej nie sposób wywieść normy o takim zasięgu (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 123).

Dopuszczenie analogii w prawie podatkowym jest przyjmowane z zastrzeżeniem zakazu stosowania analogii do zwiększenia obowiązków podatkowych (na niekorzyść podatnika) i z ograniczeniami stosowania analogii wynikającymi z art. 217 Konstytucji RP. Analogia w prawie podatkowym może co najwyżej uzupełniać luki konstrukcyjne (techniczne, rzeczywiste) uniemożliwiające właściwe stosowanie prawa podatkowego (tak NSA w wyroku z 9 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 612/11).

Z kolei w wyroku z 5 kwietnia 2016 r., (sygn. akt II FSK 462/14) NSA podkreślił, że stosowanie analogii jest możliwe - na zasadzie wyjątku - tylko wówczas, gdy wypełnienie istniejącej luki legislacyjnej jest korzystne dla podatnika, nie nastąpi rozszerzenie zakresu jego obowiązków daninowych, ale także zakresu ulg podatkowych i tylko w ten sposób uniknąć można naruszenia konstytucyjnych zasad sprawiedliwości czy też równości, a nadto jest to racjonalne ze względów ekonomicznych i społecznych.

Regulacjami, których hipotezy obejmują sytuacje najbardziej zbliżone do przedstawionego stanu faktycznego są:

- art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, który przewiduje możliwość rozpoznania kosztów uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia środka trwałego. W opisanym stanie faktycznym, podobnie jak w przypadkach objętych hipotezą powołanego przepisu, występuje zdarzenie, które skutkuje zmianą tytułu prawnego do środka trwałego. Występuje więc skutek podobny do przypadku zbycia udziału w prawie własności do środka trwałego.

- art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT, który przewiduje możliwość zaliczenia do kosztów strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części niepokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych. Powołany przepis stosuje m.in. do przypadku odłączenia od środka trwałego części składowej lub peryferyjnej. W opisanym stanie faktycznym, podobnie jak w przypadkach objętych hipotezą powołanego przepisu, dochodzi do zmniejszenia wartości początkowej środka trwałego, bez zmian w zakresie prawa własności.

W opinii Wnioskodawcy zastosowanie analogii prowadzić powinno do wniosku, że Spółka będzie uprawniona do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej na dzień zawarcia ugody części wartości początkowej kolektora (…), tj. udziału w wysokości 9/10 do kosztów uzyskania przychodów.

Przyjęcie poglądu odmiennego prowadzi do podwójnego opodatkowania samego przysporzenia, tj. w momencie rozpoznania przychodu z tytułu nieodpłatnego nabycia kolektora (…) i w momencie dokonania korekty jego wartości początkowej w związku z zwartą ugodą.

Ad 2.

W ocenie Spółki, korekty (zmniejszenia) kosztów uzyskania przychodów z tytułu dokonanych dotychczas odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej kolektora (…) należy dokonać na bieżąco, tj. w 2026 r. zgodnie z art. 15 ust. 4i ustawy o CIT - korekta kosztów uzyskania przychodów nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką.

Moment rozpoznania korekt kosztów uzyskania przychodów wyznaczany jest przez treść regulacji art. 15 ust. 4i-4k ustawy o CIT. Zgodnie z ww. przepisami:

- jeżeli korekta kosztu uzyskania przychodów, w tym odpisu amortyzacyjnego, nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie kosztów uzyskania przychodów poniesionych w okresie rozliczeniowym, w którym została otrzymana faktura korygująca lub w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty (ust. 4i);

- jeżeli w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w ust. 4i, podatnik nie poniósł kosztów uzyskania przychodów lub kwota poniesionych kosztów uzyskania przychodów jest niższa niż kwota zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów (ust. 4j);

- przepisów ust. 4i i 4j nie stosuje się do korekty dotyczącej kosztu uzyskania przychodów związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu (ust. 4k).

Jednocześnie jak wskazuje uzasadnienie do projektu zmiany ustawy o CIT, wprowadzający od 2016 r. ww. przepis (druk sejmowy 3432): „Projekt przewiduje rozwiązanie polegające na rozliczaniu faktury korygującej i innych dokumentów korygujących w zakresie korekty przychodu oraz kosztów uzyskania przychodów (korekta podstawy opodatkowania w PIT i CIT) w bieżącym okresie rozliczeniowym. Brak kłopotliwego i pracochłonnego korygowania zeznań podatkowych z lat poprzednich i zapłaty powstałych wskutek tego zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę (w przypadku zmniejszenia kosztów lub zwiększenia przychodów) oraz brak konieczności zapłaty odsetek od zaliczek na podatek dochodowy (w przypadku zmniejszenia kosztów lub zwiększenia przychodów tego samego roku podatkowego) uproszczą rozliczenia podatkowe przedsiębiorców, w tym również tych, którzy będą korygować przychody i koszty uzyskania przychodu m.in. w wyniku zawartej ugody. W tym zakresie projekt wspiera polubowne metody rozwiązywania sporów”. Na gruncie ww. przepisów sposób rozliczenia korekty zależy więc od przyczyny korekty.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego wniosku konieczność korekty nie wynika z błędów rachunkowych, czy też oczywistych omyłek, bowiem kolektor (…) bez względu na historyczne już okoliczności jego wybudowania, został w latach 90-tych ubiegłego wieku porzucony, a następnie - w związku z niedokonywaniem wobec niego przez kogokolwiek chociażby podstawowych czynności eksploatacyjnych - został on objęty we władanie przez Spółkę.

Ponieważ przedmiotowy kolektor położony jest na terenie miasta (…) to odpowiedzialność za jego prawidłowe funkcjonowanie przejęła Spółka. Motywem tego działania w dobrej wierze była zgodna z przyjętą w branży wodociągowo-kanalizacyjnej praktyka regulowania tego rodzaju zaszłości w oparciu o kryterium obszaru miasta, na którym dane przedsiębiorstwo prowadzi swoją działalność i ujawnia na majątku tzw. „sieci niczyje”.

Natomiast na płaszczyźnie normatywnej podstawą do tego działania są przepisy art. 180 i 181 w zw. z art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, w myśl których urządzenia służące do odprowadzania płynów nie stanowiące części składowej nieruchomości (urządzenia przesyłowe), a przez to kwalifikowane jako ruchomości, wobec których nikt nie wykonuje uprawnień właścicielskich, a nawet brak jest oznak jego posiadania przez kogokolwiek, mogą być nabyte w sposób pierwotny przez jego objęcie w posiadanie samoistne.

Zaznaczyć przy tym należy, że Spółka samoistnie posiadała przedmiotowy kolektor na długo przed jego formalno-prawnym ujawnieniem na majątku na podstawie dokumentu Przyjęcia środka trwałego OT z (…) 2018 r., albowiem kolektor ten był już wcześniej - przynajmniej już od 1998 r. - wykorzystywany przez Spółkę do odprowadzania ścieków i to już wówczas Spółka ponosiła koszty utrzymania i eksploatacji kolektora.

Odnosząc się do przepisów ustawy o CIT należy podkreślić, że ustawodawca podatkowy nie zdefiniował pojęcia „błąd rachunkowy”. Za WSA w Gdańsku w wyroku z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 897/20 „Ustawodawca nie wskazuje, co należy rozumieć poprzez pojęcia „błąd rachunkowy” oraz „inna oczywista omyłka”. Pojęcia te zatem należy rozumieć zgodnie z ich znaczeniem potocznym. Zatem, za „błąd rachunkowy” należy uznać sytuację, gdy koszt został niewłaściwie ujęty ze względu na błąd w toku wykonywania obliczeń; może to dotyczyć zarówno okoliczności leżących po stronie wystawcy faktury czy innego dokumentu księgowego (np. błędne podanie na fakturze cen lub wartości towarów), jak i po stronie odbiorcy takiego dokumentu (np. wprowadzenie do ksiąg rachunkowych nieprawidłowej cyfry, zastosowanie wadliwego kursu waluty obcej przy przeliczaniu wartości kosztu na złote, etc.). Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (wersja internetowa www.sip.pwn.pl), przez „omyłkę” należy rozumieć „spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie”. W konsekwencji, za „inną oczywistą omyłkę” należy uznać inny oczywisty błąd, który nie jest jednocześnie błędem rachunkowym. Takim błędem będzie np. ujęcie w kosztach podatkowych faktury wystawionej na podmiot inny niż faktyczny nabywca towaru. „Omyłka” wiązać się również będzie z błędem polegającym albo na nieprawidłowym wystawieniu albo nieprawidłowym ujęciu dowodu księgowego. Okoliczność taka musi mieć zatem charakter „pierwotny”.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 15 listopada 2022 r., Znak: 0111-KDIB1-2.4010.640.2022.3.EJ, wskazał, że: „… Co więcej, „omyłka” musi być „oczywista”. Oznacza to, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do charakteru przyczyn korekty, korekta dokonywana winna być w okresie otrzymania dokumentu potwierdzającego przyczynę korekty (w przypadku korekty kosztów uzyskania przychodów) lub w okresie wystawienia tego dokumentu (w przypadku korekty przychodów). Tylko w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że nieprawidłowe ujęcie przychodu bądź kosztu było bezpośrednim wynikiem błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki, korekta kosztu winna być uwzględniana „wstecznie”.”

Faktyczny status właścicielski kolektora (…) został w przedstawionej sprawie określony między współkorzystającymi z niego Spółkami dopiero na podstawie ugody z (…) 2026 r., podpisanej między stronami w związku z toczącym się postępowaniem sądowym dotyczącym obciążenia za przesył ścieków.

W ocenie Spółki, uwzględniając przyjętą w branży wodociągowo-kanalizacyjnej powyżej opisaną praktykę tzw. „sieci niczyje”, dotychczasową odpowiedzialność Spółki za prawidłowe funkcjonowanie kolektora (…) nie można upatrywać w działaniu Spółki popełnienia błędu rachunkowego czy też oczywistej omyłki. Natomiast zawarta (…) 2026 r. ugoda jest dokumentem stanowiącym podstawę do korekty kosztów uzyskania przychodów za okres nieprzedawniony na bieżąco, w okresie rozliczeniowym, w którym została podpisana ugoda, to jest w 2026 r.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie należy zaznaczyć, że pytania przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (Państwa pytań). Zatem, inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 554 ze zm. dalej: „ustawa o CIT”):

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest istnienie pomiędzy nim, a osiągnięciem przychodu związku przyczynowo - skutkowego, czyli wykazanie, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu, jego zabezpieczenie lub zachowanie.

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy o CIT:

Kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane zgodnie z art. 16a-16m, przy czym w przypadku spółek nieruchomościowych odpisy dotyczące środków trwałych zaliczonych do grupy 1 Klasyfikacji nie mogą być w roku podatkowym wyższe niż dokonywane zgodnie z przepisami o rachunkowości odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe z tytułu zużycia środków trwałych, obciążające w tym roku podatkowym wynik finansowy jednostki.

Zasady dotyczące dokonywania odpisów z tytułu zużycia środków trwałych (odpisów amortyzacyjnych) zawarte zostały w art. 16a - 16m ww. ustawy.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o CIT:

Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:

1. budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,

2. maszyny, urządzenia i środki transportu,

3. inne przedmioty

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane środkami trwałymi.

Treść powyższego przepisu oznacza, że amortyzacja podatkowa stanowi formę rozłożonego w czasie, obniżenia kosztów podatkowych wartością używanych w prowadzonej działalności gospodarczej przedmiotów, które zużywają się w dłuższym okresie. Okres amortyzacji jest zwykle zbliżony do standardowego okresu użytkowania danego rodzaju środków trwałych, co znajduje odzwierciedlenie w wysokości stawek amortyzacyjnych wskazanych w Wykazie Stawek Amortyzacyjnych.

Przy czym wysokość dokonywanych podatkowo odpisów amortyzacyjnych ma istotne znaczenie dla powstania obowiązku podatkowego na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a tym samym wywiera wpływ na wysokość płaconego podatku, zaliczek na podatek dochodowy, czy też straty podatkowej.

Jak stanowi art. 16f ust. 1 ustawy o CIT:

Podatnicy, z wyjątkiem tych, którzy ze względu na ogłoszoną upadłość nie prowadzą działalności gospodarczej, dokonują odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w art. 16a ust. 1 i ust. 2 pkt 1-3 oraz w art. 16b.

W myśl art. 16f ust. 3 ustawy o CIT:

Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się zgodnie z art. 16h-16m, gdy wartość początkowa środka trwałego albo wartości niematerialnej i prawnej w dniu przyjęcia do używania jest wyższa niż 10 000 zł. W przypadku gdy wartość początkowa jest równa lub niższa niż 10 000 zł, podatnicy, z zastrzeżeniem art. 6d ust. 1, mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych zgodnie z art. 16h-16m albo jednorazowo w miesiącu oddania do używania tego środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, albo w miesiącu następnym.

Zgodnie z art. 16g ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT:

Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-14, uważa się w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Stosownie natomiast do brzmienia art. 16g ust. 8 ustawy o CIT:

W razie gdy składnik majątku stanowi współwłasność podatnika, wartość początkową tego składnika ustala się w takiej proporcji jego wartości, w jakiej pozostaje udział podatnika we własności tego składnika majątku. Art. 5 ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do art. 16h ust. 2 ustawy o CIT:

Podatnicy, z zastrzeżeniem art. 16l i 16ł, dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i-16k dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji; wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.

Dodatkowo zauważyć należy, że zgodnie z art. 16h ust. 4 ustawy o CIT:

Podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych w równych ratach co miesiąc albo w równych ratach co kwartał, albo jednorazowo na koniec roku podatkowego, z uwzględnieniem art. 16i. Suma odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonanych w pierwszym roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, nie może przekroczyć wartości tych odpisów przypadających za okres od wprowadzenia ich do ewidencji do końca tego roku podatkowego.

Jak stanowi art. 16i ust. 1 ustawy o CIT:

Odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, z zastrzeżeniem art. 16j-16ł, dokonuje się przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych i zasad, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1.

Jak wynika z wniosku Spółka prowadzi działalność wykorzystując sieci wodociągowe i sieci kanalizacyjne zlokalizowane na terenie Gminy (…). Wśród sieci kanalizacyjnych widniejących w ewidencji środków trwałych Spółki znajduje się kolektor (…). Kolektor ten jest fizycznie połączony z siecią Spółki, stanowi element większego systemu odprowadzania ścieków i tym samym stanowi urządzenie przesyłowe będące ruchomością.

W 2018 r. w oparciu o art. 181 Kodeksu Cywilnego Spółka nabyła własność kolektora (…) w drodze objęcia go we władanie jako rzecz niczyją (porzucone urządzenie przesyłowe). Rzeczoznawca majątkowy przeprowadził wycenę wartości godziwej kolektora i w oparciu o tą wartość został on ujawniony w ewidencji środków trwałych. Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych Spółka rozpoznała przychód z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy w wysokości wartości rynkowej kolektora. Spółka uiściła należny podatek dochodowy, rozpoczęła naliczanie odpisów amortyzacyjnych stanowiących koszt uzyskania przychodu i ponosiła bieżące koszty eksploatacji kolektora.

W 2020 r. w związku z wykorzystywaniem kolektora (…) przez (B) do tranzytu ścieków do oczyszczalni zlokalizowanej na terenie miasta (…), Spółka z tytułu świadczonej usługi, rozpoczęła obciążanie (B) kosztami korzystania z kolektora wystawiając faktury VAT. (B) odmówiły zapłaty i sprawa trafiła na drogę sądową.

W celu zakończenia długotrwałego sporu sądowego (…) 2026 r. pomiędzy Spółką i (B) zawarto ugodę regulującą m.in. stan własności kolektora (...) i złożony został wniosek o wyznaczenie mediatora w sprawie spornych należności z tytułu tranzytu ścieków. Na mocy ugody strony ustaliły, że własność kolektora przysługiwała w przeszłości i przysługuje obecnie obu stronom zgodnie z poniższym udziałem:

1. (A) (1/10),

2. (B) (9/10).

W związku z powyższym, Spółka zamierza dokonać zmniejszenia wartości początkowej kolektora (…) do wysokości zgodnej z przysługującym Spółce udziałem, wynikającym z podpisanej ugody, tj. do wysokości 1/10 dotychczasowej wartości początkowej kolektora (…) oraz dokonać zmniejszenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zaliczonych do kosztów podatkowych w latach ubiegłych oraz 2026 r. do wysokości odpisów amortyzacyjnych liczonych od zmniejszonej wartości początkowej kolektora (…).

Na tle takiego stanu faktycznego, powstała w Spółce wątpliwość, czy w związku z powyższymi działaniami Spółki (wynikającymi z zawartej ugody), Spółka będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowaną na dzień zawarcia ugody część wartości początkowej środka trwałego, tj. udziału w wysokości 9/10 oraz czy Spółka powinna dokonać korekty (zmniejszenia) kosztów uzyskania przychodów z tytułu dokonanych dotychczas odpisów amortyzacyjnych na bieżąco, tj. w 2026 r.

We wniosku wskazali Państwo, że zgodnie z treścią ugody, własność kolektora przysługiwała w przeszłości i przysługuje obecnie obu stronom, zgodnie ze wskazanym w ugodzie udziałem. A zatem Spółka od początku błędnie wprowadziła do ewidencji 100% wartości kolektora, podczas gdy zgodnie z prawem mogła wprowadzić jedynie swój faktyczny udział, tj. 1/10 jego wartości.

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w ustaleniu wartości początkowej środka trwałego, Spółka powinna dokonać korekty w taki sposób, aby wartość początkowa odpowiadała wymogom art. 16g ustawy o CIT.

Tym samym, skoro wartość początkowa środka trwałego została określona w sposób błędny, Spółka zobowiązana jest do korekty tej wartości oraz odpowiednio korekty dokonanych odpisów amortyzacyjnych oraz kosztów uzyskania przychodów.

Zasady dotyczące korygowania kosztów uzyskania przychodów, w tym odpisów amortyzacyjnych, zostały określone w art. 15 ust. 4i-4m ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 15 ust. 4i ustawy o CIT, jeżeli korekta kosztu uzyskania przychodów, w tym odpisu amortyzacyjnego, nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie kosztów uzyskania przychodów poniesionych w okresie rozliczeniowym, w którym została otrzymana faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty.

Jeżeli w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w ust. 4i, podatnik nie poniósł kosztów uzyskania przychodów lub kwota poniesionych kosztów uzyskania przychodów jest niższa niż kwota zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów (art. 15 ust. 4j ustawy o CIT).

W myśl natomiast art. 15 ust. 4k pkt 1 ustawy o CIT, przepisów ust. 4i i 4j nie stosuje się do korekty dotyczącej kosztu uzyskania przychodów związanego ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.

Moment dokonania korekty, w tym odpisu amortyzacyjnego, powinien być uzależniony od przyczyny (okoliczności) błędnego naliczania odpisów amortyzacyjnych. Jeżeli korekta jest wynikiem błędu lub innej oczywistej omyłki, to wówczas powinna być przyporządkowana wstecznie do okresu, którego dotyczy.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje pojęć „błędu rachunkowego” i „oczywistej omyłki”, o których mowa w art. 15 ust. 4i. Pojęcia te należy zatem rozumieć zgodnie z ich znaczeniem potocznym. Za „błąd rachunkowy” należy uznać sytuację, gdy koszt został niewłaściwie ujęty ze względu na błąd w toku wykonywania obliczeń; może to dotyczyć zarówno okoliczności leżących po stronie wystawcy faktury czy innego dokumentu księgowego (np. błędne podanie na fakturze cen lub wartości towarów), jak i po stronie odbiorcy takiego dokumentu (np. wprowadzenie do ksiąg rachunkowych nieprawidłowej cyfry, zastosowanie wadliwego kursu waluty obcej przy przeliczaniu wartości przychodu na złote itp.).

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (wersja internetowa www.sjp.pwn.pl) przez „omyłkę” należy rozumieć „spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie”. W konsekwencji za „inną oczywistą omyłkę” należy uznać inny oczywisty błąd, który nie jest jednocześnie błędem rachunkowym. Takim błędem będzie np. ujęcie w kosztach podatkowych faktury wystawionej na podmiot inny niż faktyczny nabywca towaru. „Omyłka” wiązać się może również z błędem polegającym albo na nieprawidłowym wystawieniu albo nieprawidłowym ujęciu dowodu księgowego. Okoliczność taka musi mieć zatem charakter „pierwotny”. Co więcej, „omyłka” musi być „oczywista”. Oznacza to, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do charakteru przyczyn korekty, korekta winna być dokonywana w okresie wystawienia faktury korygującej (bądź innego dokumentu potwierdzającego stosowną korektę).

W opisie zdarzenia Spółka wskazała m.in., że - zgodnie z treścią ugody - udziały w niej określone obowiązywały w przeszłości. Z powyższego wynika, że Spółka powinna ustalić wartość początkową kolektora w wysokości 1/10 wartości kolektora, wynikającej z wyceny rzeczoznawcy.

A zatem, w świetle przywołanych przepisów oraz opisu stanu faktycznego, nieprawidłowo ustalona wartość początkowa kolektora jest wynikiem błędu Spółki. Tym samym, korekta odpisów amortyzacyjnych powinna zostać przyporządkowana wstecznie do okresu, którego dotyczy, czyli do daty dokonania pierwotnych odpisów. W konsekwencji, Spółka będzie zobowiązana do dokonania korekty kosztów uzyskania przychodów, od momentu ujęcia odpisów amortyzacyjnych w tych kosztach, tj. ze skutkiem wstecznym od momentu wystąpienia nieprawidłowości.

Zgodnie z art. 81 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji (art. 81 § 2 cytowanej ustawy).

Uprawnienie wynikające z powyższych regulacji przysługuje wszystkim wskazanym w tym przepisie podmiotom, zobowiązanym na podstawie przepisów prawa podatkowego do składania deklaracji podatkowych, w których treści wykazywane jest zobowiązanie podatkowe lub kwota nadpłaty podatku. Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy poprzednim jej sporządzeniu i może dotyczyć każdej jej pozycji - o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Skorygowanie deklaracji polega, więc na ponownym (poprawnym już) wypełnieniu formularza podatkowego z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji.

Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania prawne należy stwierdzić, że w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w sposobie ustalenia wartości początkowej środków trwałych, Spółka będzie uprawniona, na podstawie art. 81 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, do dokonania korekty zeznań podatkowych złożonych za poszczególne lata. Jednakże, stosownie do art. 15 ust. 4k pkt 1 ustawy o CIT, nie będzie możliwa korekta zeznań podatkowych związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które uległo przedawnieniu.

Uwzględniając powyższe, nie można zgodzić się z Państwa stanowiskiem, w myśl którego niezamortyzowaną na dzień zawarcia ugody część wartości początkowej kolektora (…), tj. udział w wysokości 9/10 Spółka będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Argumentując takie stanowisko, powołują się Państwo na analogię do - zdaniem Państwa - stanu najbardziej zbliżonego do przedstawionego opisu zdarzenia, tj. przypadku odpłatnego zbycia środka trwałego (art. 16 ust. 1 pkt 1), czy też strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych (art. 16 ust. 1 pkt 5), w których to przypadkach ustawa o CIT przewiduje możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej wartości środka trwałego.

Zauważyć jednak należy, że fundamentalną zasadą prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym jest to, że zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca (por. wyrok SN z 22 października 1992 r., sygn. akt III ARN 50/92, OSNC 1993/10/181 oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Po 1782/97).

A zatem, nieuprawnionym byłoby stosowanie powyżej przywołanych przepisów w stanie faktycznym odbiegającym od ich treści.

Ponadto w przedmiotowej sprawie, nie może być mowy o niezamortyzowanej wartości początkowej kolektora w wysokości 9/10 jego wartości, skoro jedynie w 1/10 są Państwo jego właścicielem.

Podsumowując, Spółka jest zobowiązana skorygować wartość początkową kolektora w prowadzonej przez siebie ewidencji środków trwałych oraz dokonać korekty kosztów uzyskania przychodów od momentu ujęcia zawyżonych odpisów amortyzacyjnych w tych kosztach, tj. ze skutkiem wstecznym od momentu wystąpienia nieprawidłowości, z uwzględnieniem okresu przedawnienia.

Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Spółki, zgodnie z którym:

- niezamortyzowaną na dzień zawarcia ugody część wartości początkowej kolektora (…), tj. udziału w wysokości 9/10, Spółka będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów,

- korekty (zmniejszenia) kosztów uzyskania przychodów z tytułu dokonanych dotychczas odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej kolektora (…) należy dokonać na bieżąco, tj. w 2026 r., zgodnie z art. 15 ust. 4i ustawy o CIT - korekta kosztów uzyskania przychodów nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką.

Tym samym Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Odnosząc się do kwestii rozpoznania przez Spółkę zawyżonego przychodu z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy (w wysokości 100% wartości rynkowej kolektora), wskazać należy, że miało ono miejsce w 2018 r., a zatem Spółka nie jest uprawniona do korekty deklaracji podatkowej za ten rok, ze względu na przedawnienie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.