0111-KDIB1-3.4010.304.2026.2.DW

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 12 lutego 2026 r., o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 30 czerwca 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

W przedstawionym zdarzeniu przyszłym podmiotem występującym z wnioskiem jest spółka kapitałowa będąca polskim rezydentem podatkowym, realizująca inwestycję polegającą na budowie (…), której celem jest wytwarzanie energii elektrycznej.

Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej planowała przystąpienie do rynku mocy, tj. mechanizmu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii poprzez zawieranie z operatorem systemu przesyłowego (operator) umów mocowych, na podstawie których powstaje zobowiązanie do wykonywania/świadczenia obowiązku mocowego tj. pozostawania w gotowości do dostarczania do (…) mocy określonej w zawartej umowie mocowej oraz dostarczanie tej mocy na wezwanie operatora w wyznaczonych okresach przywołania na rynku mocy.

Termin, w którym Spółka była zobowiązana do przystąpienia operacyjnego do rynku mocy oraz rozpoczęcia realizacji obowiązków wynikających z umowy mocowej jest zobowiązaniem pochodzącym z warunków umowy mocowej, która została zawarta w wyniku rozstrzygnięciem Aukcji Głównej na (…) r. na rynku mocy, w której Spółka uzyskała wsparcie, którego wypłata determinowana jest wywiązaniem się z harmonogramu realizacji inwestycji w budowę nowych mocy wytwórczych (nowej jednostki rynku mocy).

Z uwagi na zbieg szeregu czynników, w tym w szczególności przedłużające się procedury związane z uzyskaniem decyzji kredytowych oraz finalizacją finansowania inwestycji, Spółka nie była w stanie przystąpić do rynku mocy w terminie wynikającym z przyjętych zobowiązań oraz harmonogramu. Opóźnienie to miało charakter niezwiązany z bieżącą działalnością operacyjną Spółki, lecz pozostawało w bezpośrednim związku z procesem inwestycyjnym oraz etapem pozyskiwania finansowania dłużnego.

Inną przyczyną opóźnień w realizacji inwestycji, która bezpośrednio przełożyła się na opóźnienie w przystąpieniu operacyjnym do uczestnictwa w rynku mocy były nieznane na wstępie trudności geologiczne, jakie pojawiły się w czasie budowy obiektu (…), które poskutkowały koniecznością przeprowadzenia dodatkowych prac oraz wprowadzaniem zmian projektowych, które to z kolei przełożyły się na wydłużenie harmonogramu inwestycji.

W konsekwencji, opóźnienia w operacyjnym przystąpieniu do rynku mocy tj. opóźnienia rozpoczęcia świadczenia obowiązku mocowego w terminie wynikającym z zawartej umowy mocowej, Spółka będzie zobowiązana do ponoszenia kar pieniężnych naliczanych zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach regulujących rynek mocy oraz w dokumentacji rozliczeniowej operatora systemu przesyłowego, wystawianej zgodnie z w/w przepisami.

Kary te będą ustalane miesięcznie według wzoru, wynikającego z przepisów regulujących rynek mocy, uwzględniającego w szczególności wysokość kary określonej procentowo w tych przepisach, liczbę godzin w danym miesiącu, w których może wystąpić okres przywołania na rynku mocy, najwyższą cenę zamknięcia aukcji mocy dla danego roku dostaw oraz wielkość obowiązku mocowego wynikającego z zawartej umowy mocowej.

Podstawą naliczenia kary będzie dokument księgowy wystawiany przez operatora systemu przesyłowego w formie noty księgowej. Nota ta będzie wystawiana w terminie 14 dni kalendarzowych od zakończenia miesiąca, za który należna jest kara oraz będzie przewidywać termin płatności 14 dni kalendarzowych od daty jej wystawienia.

Spółka będzie ujmowała wskazane kary jako koszty ponoszone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz realizacją inwestycji w sektorze energetycznym. Na tym gruncie powzięła jednak wątpliwość co do kwalifikacji opisanych kar na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych jako kosztów uzyskania przychodów.

Ponadto, uzupełnili Państwo opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w następujący sposób:

Obowiązek zapłaty kary pieniężnej, o której mowa we wniosku, wynika z zapisów ustawy o rynku mocy oraz z Regulaminu Rynku Mocy, który zatwierdzany jest przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Źródłem tego obowiązku jest system prawny regulujący rynek mocy, w szczególności przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, jak również akty i dokumenty wykonawcze/regulacyjne wydane na podstawie tej ustawy, w tym regulamin rynku mocy oraz zasady rozliczeń stosowane przez operatora systemu przesyłowego.

Umowa mocowa stanowi natomiast instrument konkretyzujący, w odniesieniu do Spółki, obowiązki wynikające z uczestnictwa w rynku mocy, w szczególności obowiązek mocowy, wielkość tego obowiązku, okres jego wykonywania oraz ekonomiczne i rozliczeniowe konsekwencje niewykonania albo nieterminowego wykonania zobowiązań związanych z uczestnictwem w rynku mocy.

Podstawę prawną dla powstania obowiązku mocowego oraz jego rozliczania stanowią w szczególności przepisy ustawy o rynku mocy, które regulują:

1. zasady funkcjonowania rynku mocy oraz wykonywania obowiązku mocowego - tj. mechanizmu polegającego na zobowiązaniu dostawcy mocy do pozostawania w gotowości do dostarczania mocy do systemu elektroenergetycznego oraz dostarczenia tej mocy w okresach przywołania na rynku mocy;

2. zawieranie i wykonywanie umów mocowych - w tym powstanie po stronie dostawcy mocy obowiązków wynikających z aukcji mocy oraz zawartej w jej następstwie umowy mocowej;

3. rozliczanie wykonania obowiązku mocowego - w tym zasady weryfikacji, czy dostawca mocy wykonał obowiązek mocowy zgodnie z wymogami wynikającymi z ustawy, regulaminu rynku mocy oraz umowy mocowej;

4. konsekwencje niewykonania albo nienależytego wykonania obowiązku mocowego - w tym obowiązek zapłaty kar pieniężnych naliczanych według mechanizmu przewidzianego w regulacjach rynku mocy (przykładowo art. 59 ustawy o rynku mocy).

W analizowanym przypadku kara pieniężna będzie naliczana w związku z opóźnieniem w operacyjnym przystąpieniu Spółki do rynku mocy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o rynku mocy, tj. opóźnieniem w rozpoczęciu wykonywania obowiązku mocowego w terminie wynikającym z zawartej umowy mocowej. Jednocześnie, sposób kalkulacji tej kary wynika wyłącznie z zapisów ustawy i regulaminu, a nie z autonomicznej decyzji stron umowy.

Zgodnie z opisem przedstawionym we wniosku, Spółka przystąpiła do rynku mocy jako uczestnik mechanizmu mającego zapewniać bezpieczeństwo (…) poprzez zawieranie z operatorem systemu przesyłowego umów mocowych. Na ich podstawie powstaje obowiązek mocowy, obejmujący pozostawanie w gotowości do dostarczania mocy do (…) oraz dostarczanie tej mocy na wezwanie operatora w okresach przywołania na rynku mocy.

W konsekwencji, opóźnienia w operacyjnym przystąpieniu do rynku mocy Spółka będzie zobowiązana do ponoszenia kar pieniężnych naliczanych zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach regulujących rynek mocy oraz w dokumentacji rozliczeniowej operatora systemu przesyłowego. Kary te będą ustalane miesięcznie według wzoru wynikającego z przepisów regulujących rynek mocy, z uwzględnieniem najwyższej ceny zamknięcia aukcji mocy dla danego roku dostaw oraz wielkości obowiązku mocowego wynikającego z zawartej umowy mocowej.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że obowiązek zapłaty kary pieniężnej ma charakter złożony. Z jednej strony pozostaje on funkcjonalnie związany z zawartą przez Spółkę umową mocową, ponieważ to z tej umowy wynika indywidualny obowiązek Spółki jako dostawcy mocy. Z drugiej strony sam mechanizm naliczenia kary, jej sposób kalkulacji oraz zasady rozliczenia wynikają z przepisów i regulacji dotyczących rynku mocy, w szczególności z ustawy o rynku mocy, regulaminu rynku mocy oraz dokumentacji rozliczeniowej operatora systemu przesyłowego.

W konsekwencji, kara pieniężna, o której mowa we wniosku, nie ma charakteru umownego w sensie cywilnoprawnym. Jest ona konsekwencją uczestnictwa Spółki w regulowanym ustawowo mechanizmie rynku mocy, w którym umowa mocowa stanowi podstawę indywidualizacji obowiązków dostawcy mocy, natomiast zasady naliczenia i rozliczenia kary wynikają z regulacji właściwych dla tego rynku.

W ocenie Wnioskodawcy, wydatek z tytułu zapłaty kary pieniężnej pozostaje w nierozerwalnym związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą oraz z zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Spółka realizuje inwestycję polegającą na budowie (…), której celem jest wytwarzanie energii elektrycznej. Jednocześnie, Spółka planowała uczestnictwo w rynku mocy, tj. mechaniźmie służącym zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, w ramach którego dostawca mocy zobowiązuje się do pozostawania w gotowości do dostarczania mocy do (…) oraz dostarczania tej mocy na wezwanie operatora w okresach przywołania na rynku mocy. Uczestnictwo Spółki w rynku mocy jest zatem funkcjonalnie i ekonomicznie związane z realizowaną inwestycją oraz przyszłym modelem uzyskiwania przychodów przez Spółkę.

Kara pieniężna, której dotyczy wniosek, nie jest wydatkiem oderwanym od działalności Spółki ani sankcją za działania niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Jej poniesienie jest konsekwencją opóźnienia w operacyjnym przystąpieniu do rynku mocy, tj. opóźnienia w rozpoczęciu wykonywania obowiązku mocowego wynikającego z umowy mocowej zawartej w następstwie rozstrzygnięcia Aukcji Głównej na (…) rok. Opóźnienie to wystąpiło w toku realizacji inwestycji energetycznej i było związane z procesem inwestycyjnym, w szczególności z przedłużającymi się procedurami dotyczącymi uzyskania decyzji kredytowych i finalizacji finansowania inwestycji oraz z nieznanymi na wstępie trudnościami geologicznymi, które spowodowały konieczność wykonania dodatkowych prac i zmian projektowych.

Wydatku tego nie należy więc oceniać jako kosztu wynikającego z dowolnego, nieracjonalnego albo zawinionego działania Spółki, lecz jako ekonomiczną konsekwencję realizacji złożonego projektu inwestycyjnego w sektorze energetycznym. Przystąpienie do rynku mocy oraz wykonywanie obowiązku mocowego stanowi element szerszego modelu gospodarczego Spółki, którego celem jest uzyskiwanie przychodów z działalności energetycznej, w tym z wytwarzania energii elektrycznej oraz z uczestnictwa w mechanizmie rynku mocy.

Związek ponoszonego wydatku z przychodami nie ma charakteru bezpośredniego, rozumianego jako możliwość przypisania kary do konkretnego przychodu ze sprzedaży energii lub konkretnej płatności z rynku mocy. Ma on natomiast charakter pośredni i funkcjonalny. Zapłata kary pozostaje związana z utrzymaniem uczestnictwa Spółki w rynku mocy, realizacją zobowiązań wynikających z umowy mocowej oraz ograniczeniem negatywnych konsekwencji opóźnienia w rozpoczęciu wykonywania obowiązku mocowego. Tym samym, służy ona zachowaniu i zabezpieczeniu źródła przychodów, jakim jest działalność Spółki w sektorze energetycznym.

Należy podkreślić, że rynek mocy stanowi regulowany mechanizm wynagradzania gotowości do dostarczania mocy do systemu elektroenergetycznego. Z perspektywy gospodarczej udział w tym mechanizmie ma dla Spółki znaczenie przychodowe, ponieważ umożliwia uzyskiwanie wynagrodzenia z tytułu wykonywania obowiązku mocowego po spełnieniu warunków przewidzianych w regulacjach rynku mocy oraz umowie mocowej. Skoro zatem kara jest naliczana w ramach tego samego mechanizmu i w związku z tym samym stosunkiem prawnym, który ma generować dla Spółki przychody, to jej poniesienie wykazuje związek z zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów.

W analizowanym stanie faktycznym kara będzie naliczana przez operatora systemu przesyłowego w związku z opóźnieniem w rozpoczęciu świadczenia obowiązku mocowego. Będzie ona ustalana miesięcznie według wzoru wynikającego z przepisów regulujących rynek mocy, z uwzględnieniem m.in. liczby godzin w danym miesiącu, w których może wystąpić okres przywołania na rynku mocy, najwyższej ceny zamknięcia aukcji mocy dla danego roku dostaw oraz wielkości obowiązku mocowego wynikającego z zawartej umowy mocowej.

Z powyższego wynika, że kara pozostaje integralnie związana z wykonywaniem praw i obowiązków Spółki jako uczestnika rynku mocy. Jej poniesienie ma na celu uregulowanie zobowiązania powstałego w związku z realizacją projektu inwestycyjnego oraz uczestnictwem w rynku mocy, a tym samym umożliwia kontynuację działań zmierzających do osiągania przychodów z nowej jednostki wytwórczej. W tym sensie zapłata kary służy zachowaniu i zabezpieczeniu źródła przychodów Spółki.

Jednocześnie, kara ta nie jest konsekwencją wad dostarczonych towarów, wykonanych robót lub usług ani zwłoki w usunięciu takich wad. Nie mieści się zatem w dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT. W konsekwencji, jej kwalifikacja podatkowa powinna być dokonana na podstawie ogólnej przesłanki wynikającej z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, tj. przez ocenę, czy wydatek został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że przesłanka ta jest spełniona. Kara pieniężna jest bowiem ekonomicznie uzasadnionym wydatkiem pozostającym w związku z realizacją inwestycji energetycznej oraz uczestnictwem w rynku mocy. Poniesienie tego wydatku służy ograniczeniu negatywnych skutków opóźnienia w przystąpieniu do rynku mocy, utrzymaniu relacji kontraktowej z operatorem systemu przesyłowego oraz zabezpieczeniu możliwości uzyskiwania przychodów z działalności energetycznej po zakończeniu inwestycji.

Podsumowując, związek pomiędzy poniesieniem wydatku na zapłatę kary pieniężnej a przychodami Spółki polega na tym, że kara ta jest ponoszona w ramach regulowanego mechanizmu rynku mocy, w którym Spółka uczestniczy w celu uzyskiwania przychodów oraz zabezpieczenia ekonomicznej opłacalności realizowanej inwestycji. Wydatek ten pozostaje zatem w pośrednim, ale rzeczywistym i gospodarczym związku z osiąganiem przychodów oraz zachowaniem i zabezpieczeniem ich źródła w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Pytania

1. Czy kary pieniężne naliczane i dokumentowane notami księgowymi przez operatora systemu przesyłowego z tytułu opóźnienia w spełnieniu obowiązku mocowego oraz nieterminowego przystąpienia przez Spółkę do rynku mocy, wynikające z niezależnych, opisanych wyżej czynników, mogą zostać zaliczone przez Spółkę do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ?

2. W jakim momencie Spółka jest uprawniona do ujęcia przedmiotowych kosztów w rachunku podatkowym?

Państwa stanowisko w sprawie

Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zasadą ogólną wynikającą z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT jest możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wszelkich wydatków poniesionych w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, o ile nie zostały one objęte ustawowym katalogiem wyłączeń zawartym w art. 16 ust. 1 tej ustawy. W analizowanej sprawie Spółka ponosić będzie kary pieniężne naliczane przez operatora systemu przesyłowego w związku z opóźnieniem w spełnieniu obowiązku mocowego oraz nieterminowym przystąpieniem do rynku mocy, co wynika z przedłużających się decyzji kredytowych dotyczących finansowania inwestycji w budowę (…) oraz trudności geologicznych, jakie pojawiły się już w trakcie realizacji inwestycji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że kary te nie mieszczą się w zakresie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, który wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wyłącznie kary umowne oraz odszkodowania związane z wadami dostarczonych towarów, wykonanych robót lub usług, a także zwłoką w usunięciu takich wad. Jak podkreślił Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 14 lutego 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.10.2020.8.AR, ratio legis tego przepisu polega na niepremiowaniu nienależytego wykonania zobowiązań polegającego na dostarczeniu świadczenia wadliwego. Jednocześnie, organ potwierdził, że kary niewymienione w tym przepisie mogą stanowić koszt podatkowy, o ile spełniają przesłanki art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

W przedmiotowej sprawie kary nie są konsekwencją wad robót, usług ani towarów, lecz wynikają z niewywiązania się w terminie z obowiązków uczestnictwa w rynku mocy. Oznacza to, że nie podlegają one automatycznemu wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, a ich kwalifikacja powinna zostać dokonana na gruncie zasady ogólnej z art. 15 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem organów interpretacyjnych, wydatek może zostać uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pozostaje w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i został poniesiony w celu zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów. Dyrektor KIS w interpretacji z 8 sierpnia 2023 r., sygn. 0114-KDIP2- 2.4010.295.2023.1.KW, wskazał, że ciężar wykazania związku przyczynowego pomiędzy poniesionym wydatkiem a uzyskaniem lub zabezpieczeniem przychodów spoczywa na podatniku. W realiach sprawy ponoszone kary pozostają funkcjonalnie związane z inwestycją energetyczną realizowaną w celu osiągania przychodów zarówno z wytwarzania energii, jak i z rynku mocy.

Istotne jest również, że kary te nie mają charakteru publicznoprawnej sankcji administracyjnej, lecz wynikają ze stosunków cywilnoprawnych oraz mechanizmu rynku mocy. Dyrektor KIS w interpretacji z 21 listopada 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.564.2024.1.RH, podkreślił, że kary wynikające z opóźnień w realizacji świadczeń nie stanowią sankcji publicznoprawnych, lecz są konsekwencją zobowiązań umownych.

Jednocześnie, należy mieć na uwadze wymóg racjonalności i należytej staranności. Jak wskazano w interpretacji sygn. 0111-KDIB2-1.4010.10.2020.8.AR, kary będące wynikiem oczywistego zawinienia podatnika lub nieracjonalnych działań nie mogą zostać uznane za koszt podatkowy, gdyż prowadziłoby to do przerzucenia skutków niedbalstwa na Skarb Państwa. W analizowanym stanie faktycznym opóźnienie jest konsekwencją w szczególności przedłużających się procedur kredytowych oraz czynników geologicznych, co uzasadnia brak zaniedbań po stronie Spółki.

Takie podejście znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie sądów administracyjnych. NSA w wyroku z 9 stycznia 2020 r., sygn. II FSK 1330/19, wskazał, że art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT jako wyjątek powinien być interpretowany ściśle, a inne kary należy oceniać w kontekście art. 15 ust. 1 ustawy, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy.

W konsekwencji, kary pieniężne naliczane przez operatora systemu przesyłowego za opóźnienie w spełnieniu obowiązku mocowego mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, o ile Spółka wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Konieczne jest bowiem spełnienie ogólnej przesłanki celowości i związku z działalnością gospodarczą wynikającej z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. W tym zakresie Dyrektor KIS wskazał:

„Jednakże, fakt, że kary z tytułu nieterminowego opóźnienia prac nie zostały wyłączone z katalogu kosztów uzyskania przychodów nie powoduje automatycznie możliwości ich uznania za koszt uzyskania przychodów. Wydatki te muszą bowiem spełniać warunek wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, tj. związanie z uzyskaniem, zachowaniem lub zabezpieczeniem źródeł przychodu.”

Organ zwrócił także uwagę na fundamentalną zasadę racjonalności działania podatnika oraz brak możliwości przerzucania na Skarb Państwa skutków działań zawinionych lub nieracjonalnych. W interpretacji zaakcentowano:

„Działalność gospodarcza podlega określonym regułom ekonomicznym, opierając się na zasadach racjonalnego działania zmierzającego do określonego celu gospodarczego. (…) Nie sposób uznać, iż ten warunek jest spełniony przy karach umownych, które są wynikiem nieracjonalnych działań podejmowanych przez podatnika lub w sposób oczywisty przez niego zawinionych.”

W dalszej części interpretacji Dyrektor KIS szerzej wyjaśnił ratio legis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, wskazując, że ustawodawca nie chce premiować kosztowo sytuacji nienależytego wykonania zobowiązań, co zostało ujęte następująco:

„Wszystkie wskazane wyżej kary umowne i odszkodowania wiążą się z nienależytym wykonaniem zobowiązań. Ustawodawca wyłącza je z kosztów uzyskania przychodów, nie chcąc ‘premiować’ przypadków nienależytego wykonania zobowiązania”.

Jednocześnie, organ zaakceptował, że kara z tytułu opóźnienia, jako niewymieniona w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, może co do zasady stanowić koszt podatkowy, o ile spełnia przesłanki art. 15 ust. 1 ustawy, co zostało dodatkowo wzmocnione odwołaniem do orzecznictwa sądowego:

„Kara umowna z tytułu opóźnienia w realizacji umowy (…) jako niewymieniona w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, co do zasady, może stanowić koszt podatkowy, o ile spełnione będą zasadnicze przesłanki wynikające z art. 15 ust. 1 tej ustawy”.

Powyższe fragmenty interpretacji 0111-KDIB2-1.4010.10.2020.8.AR mają istotne znaczenie dla oceny kar naliczanych w związku z opóźnieniem w przystąpieniu do rynku mocy, ponieważ potwierdzają, że kary nieobjęte enumeratywnym katalogiem art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, o ile podatnik wykaże ich gospodarcze uzasadnienie, związek z zabezpieczeniem źródła przychodów oraz brak rażącego niedbalstwa.

Podsumowując, kary pieniężne naliczane przez operatora systemu przesyłowego za nieterminowe przystąpienie do rynku mocy mogą stanowić dla Wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów, ponieważ nie są objęte wyłączeniem z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT.

Uzasadnienie do zapytania nr 2:

W zakresie momentu potrącalności tych kosztów zastosowanie znajdą zasady ogólne rozpoznawania kosztów pośrednich. Kary te nie mają bezpośredniego przełożenia na konkretny przychód, lecz służą zabezpieczeniu źródła przychodów w ramach działalności energetycznej, dlatego należy je kwalifikować jako koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami, potrącalne zgodnie z art. 15 ust. 4d ustawy o CIT w dacie ich poniesienia.

Za dzień poniesienia kosztu, zgodnie z art. 15 ust. 4e ustawy o CIT, uznaje się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych na podstawie otrzymanej noty księgowej lub innego dowodu księgowego. Oznacza to, że momentem właściwym do rozpoznania kosztu podatkowego będzie co do zasady dzień ujęcia zobowiązania wynikającego z noty księgowej w księgach rachunkowych Spółki, a nie dzień faktycznej zapłaty. W praktyce będzie to najczęściej dzień otrzymania noty i zaksięgowania jej jako kosztu, zgodnie z zasadami rachunkowości.

W analizowanym stanie faktycznym takim dowodem będzie nota księgowa wystawiana przez operatora systemu przesyłowego.

Powyższe stanowisko znajduje bezpośrednie potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

W interpretacji indywidualnej z 25 lutego 2025 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.23.2021.10.MF, przedmiotem rozstrzygnięcia była m.in. kwestia, czy naliczone kary umowne mogą stanowić koszty uzyskania przychodów „w dacie ujęcia ich w księgach rachunkowych na podstawie otrzymanych not obciążeniowych zgodnie z art. 15 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych”. Organ jednoznacznie zaakcentował znaczenie momentu księgowego ujęcia noty jako podstawy rozpoznania kosztu podatkowego.

Również w interpretacji z 14 lutego 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.10.2020.8.AR, Dyrektor KIS wskazał, że kary za opóźnienia, które nie wynikają z wadliwego wykonania robót lub usług, nie podlegają automatycznemu wyłączeniu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, jednak ich ujęcie podatkowe wymaga spełnienia przesłanek art. 15 ust. 1 ustawy. Organ podkreślił:

„Fakt, że kary z tytułu nieterminowego opóźnienia prac nie zostały wyłączone z katalogu kosztów uzyskania przychodów nie powoduje automatycznie możliwości ich uznania za koszt uzyskania przychodów. Wydatki te muszą bowiem spełniać warunek wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT (…) tj. związanie z uzyskaniem, zachowaniem lub zabezpieczeniem źródeł przychodu.”

Co istotne, praktyka interpretacyjna konsekwentnie potwierdza, że dla kosztów pośrednich moment zapłaty nie ma charakteru decydującego.

W interpretacji z 6 listopada 2025 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.462.2025.1.BD, organ wskazał, że kara umowna związana z nieterminową realizacją umowy nie może stanowić kosztu podatkowego, co pokazuje, że ocena kosztowa zależy od charakteru kary. Jednak w przypadkach, w których kara może być uznana za KUP, rozpoznanie następuje według zasad art. 15 ust. 4d–4e.

Ponadto, Dyrektor KIS w interpretacji z 21 listopada 2024 r., sygn. 0111-KDIB1- 1.4010.564.2024.1.RH, wskazał, że kary umowne wynikające z opóźnień w realizacji świadczeń: „nie stanowią ‘publicznoprawnych wydatków o charakterze sankcyjnym’ (…) wynikają bowiem ze stosunków cywilnoprawnych (…) i wykazują związek z istotą działalności gospodarczej.”

Oznacza to, że są one ujmowane na zasadach ogólnych, w tym zgodnie z regułą potrącalności w dacie poniesienia.

Podsumowując, jeżeli kary pieniężne naliczane przez operatora systemu przesyłowego zostaną uznane za koszty uzyskania przychodów, Spółka powinna rozpoznać je jako koszty pośrednie w dacie poniesienia, tj. w dniu, na który zostaną ujęte w księgach rachunkowych na podstawie otrzymanej noty księgowej, zgodnie z art. 15 ust. 4e ustawy o CIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Ad. 1

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”),

kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Definicja sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.

Kosztem uzyskania przychodów będzie zatem taki koszt, który spełnia łącznie następujące warunki:

- został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,

- jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

- pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

- poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

- został właściwie udokumentowany,

- nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Powyższe oznacza, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu enumeratywnie wymienionych w stosownych przepisach ustawy o CIT, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów.

Właściwa i zgodna z treścią ustawowej regulacji kwalifikacja kosztów uzyskania przychodów powinna brać pod uwagę:

- przeznaczenie wydatku (jego celowość, zasadność dla funkcjonowania podmiotu) oraz

- potencjalną możliwość (analizowaną w dacie poniesienia wydatku na podstawie obiektywnych przesłanek) przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodu.

Podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą winien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu. Ponadto, należy mieć na względzie, że podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu odnosi ewidentne korzyści, ponieważ o ten koszt zmniejsza podstawę opodatkowania. Na nim więc spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu.

Uznanie danego wydatku za koszt uzyskania przychodów jest możliwe tylko wtedy, gdy z prawidłowo i rzetelnie udokumentowanych zdarzeń wynika ponad wszelką wątpliwość, że jest to wydatek celowy i racjonalnie uzasadniony. Podatnik zobowiązany jest więc wykazać nie tylko fakt poniesienia danego wydatku, ale także jego celowość i racjonalność. Przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów, nie można uznać za koszt wydatków, których charakter budzi wątpliwości.

W tym miejscu należy zauważyć, że ustawodawca nie definiuje, co należy rozumieć pod pojęciami: „w celu” osiągnięcia przychodu, jak i „zachowanie” lub „zabezpieczenie” źródła przychodów.

Zgodnie z definicjami zawartymi w Słowniku języka polskiego PWN, pojęcie:

- „celowość” oznacza: „przydatność do jakichś potrzeb”, „świadome zmierzanie do celu”, „taki przebieg zjawisk, zdarzeń, działań ludzkich, jakby w swym rozwoju zmierzały one do określonego celu”,

- „zabezpieczyć” oznacza: „zapewnienie ochrony przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym”, „uczynienie bezpiecznym”, „zapewnienie utrzymania czegoś w dotychczasowym stanie”, „zapewnienie komuś środków do życia”, „zapewnienie zaspokojenia roszczenia lub wykonanie kary”, natomiast

- „zachować” oznacza: „pozostać w posiadaniu czegoś”, „dochować coś w niezmienionym stanie mimo upływu czasu lub niesprzyjających okoliczności”, „uchronić przed zapomnieniem”.

Jak już wskazano powyżej, wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu zaistnieje związek przyczynowy i koszt nie będzie objęty dyspozycją art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Państwa wątpliwości w zakresie pytania nr 1 dotyczą ustalenia, czy kary pieniężne naliczane i dokumentowane notami księgowymi przez operatora systemu przesyłowego z tytułu opóźnienia w spełnieniu obowiązku mocowego oraz nieterminowego przystąpienia przez Spółkę do rynku mocy, wynikające z niezależnych, opisanych wyżej czynników, mogą zostać zaliczone przez Spółkę do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Jak już wskazano powyżej, wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu zaistnieje związek przyczynowy i koszt nie będzie objęty dyspozycją art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury: „Warunkiem uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest łączne spełnienie następujących warunków: faktycznego (rzeczywistego) poniesienia wydatku przez podatnika, istnienie związku z prowadzoną przez podatnika działalnością oraz poniesienie go w celu uzyskania przychodu, jego zwiększenia bądź zachowania źródła przychodu. Nie każdy zatem wydatek, nawet związany z prowadzoną działalnością gospodarczą jest kosztem podatkowym, zmniejszającym podstawę opodatkowania, ale tylko taki, który realizuje cel wskazany w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Cel ten musi być widoczny, a ponoszone koszty winny go realizować bądź co na najmniej zakładać realnie możliwość jego osiągnięcia”. (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2012 roku, sygn. akt II FSK 41/11, uchwała NSA z 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 6/10, oraz uchwała z 12 grudnia 2011 roku, sygn. akt II FPS 2/11). Poza tym, „przy ustaleniu kosztów uzyskania przychodów każdy wydatek - poza wyraźnie wskazanymi w ustawie - wymaga indywidualnej oceny pod kątem bezpośredniego lub pośredniego związku z przychodem i racjonalnością działania dla osiągnięcia tego przychodu. Sytuacje, w których ów związek przyczynowy nie jest jednoznaczny, należy rozwiązywać według zasad racjonalnego rozumowania, odrębnie w odniesieniu do każdego przypadku” (por. wyrok NSA z 9 września 2011 roku, sygn. akt II FSK 1118/10). Kosztowa kwalifikacja konkretnego wydatku u konkretnego podatnika musi uwzględniać charakter i profil prowadzonej działalności gospodarczej oraz ekonomiczną racjonalność poniesionego kosztu (por. wyrok NSA z 1 marca 2016 roku, sygn. akt II FSK 4009/13).

W niniejszej sprawie, to przesłanki o charakterze ogólnym zakreślone w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT mają podstawowe znaczenie dla oceny Państwa stanowiska w sprawie. Wśród przesłanek konstruujących ustawowe pojęcie kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, wymienić należy:

a) poniesienie kosztu przez podatnika,

b) definitywny (rzeczywisty) charakter poniesionego kosztu,

c) związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

d) cel poniesienia kosztu, którym jest: uzyskanie przychodów, zachowanie lub zabezpieczenie ich źródła,

e) właściwe udokumentowanie.

Co jednak istotne, w rozpoznawanej sprawie nie budzi zastrzeżeń organu interpretacyjnego wypełnienie przesłanek wskazanych w pkt a)-c) oraz w pkt e). To, co stoi natomiast na przeszkodzie do przyjęcia, iż kary pieniężne naliczane i dokumentowane notami księgowymi przez operatora systemu przesyłowego stanowią podatkowe koszty uzyskania przychodów jest brak wypełnienia przesłanki związanej z celowością wydatku, nakierowaniem go na osiągnięcie, zachowanie, albo zabezpieczenie źródła przychodu. Należy mieć bowiem na uwadze, iż „celowy” wydatek to przede wszystkim ten, który racjonalnie przyczynia się do osiągnięcia przychodu, ewentualnie zachowania lub zabezpieczenia jego źródła. Działania podatnika muszą mieć zatem charakter pozytywny, wpływający na przychód podatkowy.

Wskazać należy, że koszty, które nie służą realizacji podstawowego celu prowadzonej działalności gospodarczej jakim jest osiąganie zysków, lecz są efektem ubocznym innych działań podmiotu, nie dążą do uzyskania, względnie zachowania czy zabezpieczenia źródła przychodów. Prowadzenie działalności wiąże się z ponoszeniem wydatków, jednak nie każdy z tych wydatków jest związany z działalnością gospodarczą, która jest ukierunkowana na osiągnięcie przychodu. Nie każdy wydatek ma na celu osiągnięcie przychodów. Część ponoszonych wydatków wynika z „negatywnych” działań podatnika i takie wydatki nie mogą stanowić koszty uzyskania przychodów.

Jak wynika z opisu sprawy, w analizowanym przypadku kara pieniężna będzie naliczana w związku z opóźnieniem w operacyjnym przystąpieniu Spółki do rynku mocy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o rynku mocy, tj. opóźnieniem w rozpoczęciu wykonywania obowiązku mocowego w terminie wynikającym z zawartej umowy mocowej. Jednocześnie, sposób kalkulacji tej kary wynika wyłącznie z zapisów ustawy i regulaminu, a nie z autonomicznej decyzji stron umowy. Spółka planowała przystąpienie do rynku mocy jako uczestnik mechanizmu mającego zapewniać bezpieczeństwo (…) poprzez zawieranie z operatorem systemu przesyłowego umów mocowych. Na ich podstawie zobowiązanie do wykonywania/świadczenia obowiązku mocowego tj. pozostawania w gotowości do dostarczania do (…) mocy określonej w zawartej umowie mocowej oraz dostarczania tej mocy na wezwanie operatora w okresach przywołania na rynku mocy. Termin, w którym Spółka była zobowiązana do przystąpienia operacyjnego do rynku mocy oraz rozpoczęcia realizacji obowiązków wynikających z umowy mocowej jest zobowiązaniem pochodzącym z warunków umowy mocowej, która została zawarta w wyniku rozstrzygnięciem Aukcji Głównej na (…) r. na rynku mocy, w której Spółka uzyskała wsparcie, którego wypłata determinowana jest wywiązaniem się z harmonogramu realizacji inwestycji w budowę nowych mocy wytwórczych (nowej jednostki rynku mocy).

Odnosząc się do powyższego opisu sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że Spółka z tytułu realizowanej działalności oraz zawartych umów podlega szczególnym regulacjom zawartym w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 610 ze zm.).

Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o rynku mocy,

przez umowę mocową dostawca mocy zobowiązuje się do wykonywania, przez oznaczony czas, obowiązku mocowego przez określoną jednostkę rynku mocy.

Jak stanowi art. 41 pkt 2 lit. c ustawy o rynku mocy,

przez umowę mocową operator zobowiązuje się do ustalania wysokości kar należnych od dostawcy mocy za niewykonanie obowiązku mocowego.

W myśl art. 42 ust. 1 pkt 6 ustawy o rynku mocy,

umowa mocowa zawiera co najmniej odpowiedzialność stron za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.

Według art. 47 ust. 2 ustawy o rynku mocy,

w przypadku gdy umowa mocowa dotyczy nowej jednostki rynku mocy wytwórczej, za każdy miesiąc roku dostaw, który rozpoczął się przed spełnieniem przez dostawcę mocy wymagań, o których mowa w art. 52 ust. 2, dostawca mocy płaci karę w wysokości:

1. 5% miesięcznej wartości obowiązku mocowego objętego umową mocową - w pierwszym roku dostaw,

2. 15% miesięcznej wartości obowiązku mocowego objętego umową mocową - w drugim roku dostaw,

3. 25% miesięcznej wartości obowiązku mocowego objętego umową mocową - w trzecim roku dostaw

- obliczonej na podstawie najwyższej ceny zamknięcia aukcji mocy odnoszącej się do danego roku dostaw.

Analiza przedstawionych uregulowań prawnych w kontekście zapytania ujętego w przedmiotowym wniosku prowadzi do wniosku, że korzyści wynikające z zapłacenia przez Państwa Spółkę przedmiotowych kar pieniężnych mają charakter wtórny i nie mają w omawianym przypadku znaczenia w kontekście zastosowania art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Nie sposób utożsamiać działania Państwa Spółki polegającego na zapłacie kar pieniężnych z uzyskaniem czy zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodów.

Należy wskazać, że Spółka jako podatnik ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, a przedmiotowe kary pieniężne stanowią konsekwencje tego ryzyka i nie może być ono przerzucane na Skarb Państwa poprzez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.

Celem wydatku, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nie jest bowiem minimalizacja negatywnych skutków, których źródłem jest działanie podatnika. Celowość wydatku polega na podejmowaniu działań zmierzających do osiągnięcia przychodu, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu.

Poniesienia kosztów stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego podatnik nie może sobie rekompensować za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. Spółka prowadząc działalność gospodarczą podejmuje ryzyko związane z podejmowaniem decyzji, jednakże skutki tych decyzji nie mogą być przenoszone na Skarb Państwa w postaci zmniejszenia podstawy opodatkowania dochodu. W ryzyko działalności wpisana jest m.in. odpowiedzialność za brak realizacji omów, bądź opóźnienie w ich realizacji.

Odnosząc tak przedstawiony opis sprawy do powołanych wcześniej norm prawnych należy stwierdzić, że kary pieniężne naliczone i dokumentowane notami księgowymi, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów, gdyż nie spełniają ustawowych przesłanek z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.

Przy interpretacji art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nie można tracić z pola widzenia jego treści normatywnej, a także całego kontekstu tej ustawy. Nie ulega wątpliwości, że ratio legis art. 15 ust. 1 ustawy o CIT nie obejmuje przenoszenia na Skarb Państwa konsekwencji, które z tego tytułu zarówno w sferze faktów gospodarczych, jak i skutków prawnych wynikają dla podatnika.

Jak wskazano w wyroku WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 2320/14: „Podatnik nie może sobie rekompensować poniesienia kosztów, stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego, za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. W przeciwnym wypadku każde ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej można by przenosić przy użyciu przepisów podatkowych na Skarb Państwa, przez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania”.

Podobnie, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2022 r. w sprawie sygn. akt II FSK 3063/19 orzekł, że: „Poniesienie kosztów stanowiących efekt podjętego ryzyka gospodarczego podatnik nie może sobie rekompensować za pomocą przepisów podatkowych. Nie wszystkie bowiem wydatki związane z działalnością gospodarczą, nawet ekonomicznie uzasadnione, stanowią koszty uzyskania przychodów. W przeciwnym wypadku każde ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej można by przenosić przy użyciu przepisów podatkowych na Skarb Państwa poprzez pomniejszanie dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania”.

Zatem, nie mogą Państwo oczekiwać, że ponosząc ryzyko ekonomiczne związane z podejmowanymi decyzjami biznesowymi w ramach działalności gospodarczej, ciężar tych decyzji spoczywał będzie na Skarbie Państwa.

Przerzucanie na Budżet Państwa skutków finansowych własnych decyzji biznesowych, gdy przeciwko temu świadczą przepisy podatkowe, jest w mojej ocenie nieuprawnione (por. wyrok NSA z 12 marca 1999 r. sygn. akt I SA/Po 1362/98, wyrok NSA z 30 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1388/05, wyrok NSA w Krakowie z 18 maja 1995 r. sygn. akt I SA/Kr 1768/94).

Należy przy tym podkreślić, że organ nie kwestionuje sensu ekonomicznego, czy też racjonalności podejmowanych przez Państwa decyzji biznesowych i ich efektywności. Rolą organu w toku postępowania interpretacyjnego jest jednak zbadanie opisanego we wniosku ORD-IN wydatku w granicach wyznaczonych przez art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, tj. czy konkretny wydatek został poniesiony w związku z dążeniem do osiągnięcia przychodu (zachowania lub zabezpieczenia jego źródła).

Cel rozumiany jako chęć minimalizacji strat nie może być utożsamiany z pojęciem „zabezpieczenia źródła przychodów”. Jak bowiem orzekł WSA w Poznaniu w wyroku z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1369/08, „(…) zapłaty przedmiotowej kary umownej w celu uniknięcia konieczności poniesienia większych wydatków nie można uznać za „działanie w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów” w rozumieniu art. 15 ust. 1 updop. Podzielić tutaj należy pogląd organu podatkowego wyrażony w zaskarżonej interpretacji, zgodnie z którym sama chęć zapobieżenia jeszcze większej stracie niż zapłacona kara umowna, która mogłaby wystąpić w przypadku realizacji inwestycji, nie przesądza jeszcze, że jest to działanie w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów”. W wyroku z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Po 748/10, WSA orzekł: „Przepis art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie przewiduje możliwości wpisywania w ciężar kosztów podatkowych odszkodowań, które ponoszone są w celu uniknięcia strat. Celem poniesionego kosztu wyartykułowanym w tym przepisie jest jedynie osiąganie przychodów. Jedynie de lege ferenda celowe byłoby wprowadzenie takich regulacji prawnych, które umożliwiałyby zaliczenie do kosztów podatkowych wydatków z tytułu zapobiegania czy też zminimalizowania strat. Jednakże de lege lata proponowana przez stronę skarżącą wykładnia analizowanego przepisu nie jest możliwa (por. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, t.25 do art. 22 w PIT. Komentarz, Lex, 2009”).

W innym orzeczeniu ten sam Sąd stwierdził: „Jednocześnie samo działanie polegające na ograniczeniu uszczuplenia majątku podatnika nie stanowi jeszcze wystarczającej podstawy do uznania, iż mamy do czynienia z zabezpieczeniem źródła przychodów” (wyrok z dnia 2 września 2010 r. sygn. akt I SA/Po 436/10).

Mając na uwadze wyżej cytowane przepisy oraz przedstawiony opis sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, kary pieniężne naliczane i dokumentowane notami księgowymi, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.

W konsekwencji, Państwa stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Ad. 2

W związku z uznaniem, iż kary pieniężne naliczane i dokumentowane notami księgowymi, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, pytanie oznaczone we wniosku nr 2 stało się bezzasadne.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym, a w części dotyczącej zdarzenia przyszłego - stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

W odniesieniu do powołanych interpretacji indywidualnych, należy zauważyć, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Powołane orzeczenie sądu administracyjnego jest rozstrzygnięciem wydanym w konkretnej sprawie, osadzonych w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i tylko do niej się odnoszącym, w związku z tym, nie ma waloru wykładni powszechnie obowiązującej. Orzeczenia sądowe są dla organu nieocenionym źródłem wiedzy i materiałem poznawczym, bieżąco wykorzystywanym w toku załatwiania spraw. Z tego względu należy pamiętać, że orzeczenia mają charakter indywidualny, nie wiążą organów podatkowych i są formalnie wiążące dla organu podatkowego tylko w konkretnej sprawie. Orzeczenia nie mają mocy prawnej precedensów i charakteru wykładni powszechnie obowiązującej.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.