0112-KDIL1-1.4012.469.2026.1.JKU

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 19 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie:

1. braku prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z budową przydomowych oczyszczalni ścieków,

2. braku opodatkowania otrzymanej przez Gminę dotacji celowej na dofinansowanie budowy oczyszczalni ścieków,

3. braku opodatkowania wpłat mieszkańców.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Gmina (...) (dalej: Gmina) jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT, składającą do urzędu skarbowego pliki JPK_V7M, zawierające część ewidencyjną i deklaracyjną, w których wykazuje m.in. podatek należny VAT z tytułu wynajmu, dzierżawy, sprzedaży wody, odbioru ścieków.

Zgodnie z ustawą z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczania podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego porozumienia o wolnym Handlu przez Jednostki Samorządu Terytorialnego (Dz.U z 2018 r. poz. 280).

Rozliczanie podatku VAT w Gminie jest scentralizowane. Jej jednostki organizacyjne nie stanowią odrębnych od Gminy podatników VAT, tzn. że sprzedaż osiągana przez jednostki jest wykazywana w łącznych rozliczeniach VAT Gminy. W strukturze organizacyjnej Gminy funkcjonują jednostki budżetowe:

1. Urząd Gminy (...).

2. Ośrodek Pomocy Społecznej w (...).

3. Szkoła Podstawowa w (...).

4. Szkoła Podstawowa w (...).

5. Przedszkole w (...).

Gmina jest zarejestrowanym i czynnym podatnikiem VAT. Gmina wykonuje zadania, dla których została powołana na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153). Większość tych zadań realizowana jest przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego. Gmina jako Jednostka samorządu terytorialnego (JST) prowadzi działalność niepodlegającą podatkowi od towarów i usług związaną z realizacją zadań własnych oraz działalność gospodarczą opodatkowaną m.in.: sprzedaż wody, odbiór ścieków, wynajem lokali niemieszkalnych oraz zwolnioną, tj. wynajem lokali na cele mieszkaniowe, sprzedaż nieruchomości.

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465)). Do zadań własnych Gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Wymienione zadanie inwestycyjne będzie się odbywać w ramach zadań własnych JST. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Artykuł 7 ust. 1 pkt 3 stanowi zaś, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania te obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych.

Ponadto, zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r. poz. 757) zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy.

Gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Nazwa programu: Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-2027), Nazwa interwencji PS WPR I.10.10.A Infrastruktura na obszarach wiejskich oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi Obszar A: Inwestycje w zakresie indywidualnego oczyszczania ścieków. Rozstrzygnięcie wyników naborów wniosków nie zostały jeszcze ogłoszone. Gmina w latach 2026-2027 planuje zrealizować inwestycję pod nazwą „(...)” (dalej jako: „Inwestycja”) polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków (dalej jako: „POŚ”) na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców Gminy.

Dokładny zakres Inwestycji obejmuje także wykonanie dokumentacji projektowej oraz koszty nadzoru inwestorskiego. Zakładany koszt realizacji całości zamierzenia finansowego wyniesie ok. 853 623,00 zł brutto. Jako źródło finansowania dla planowanego zadania Gmina zamierza pozyskać zewnętrzne środki finansowe, o które został złożony wniosek o dofinansowanie w postaci dotacji UE, w wysokości do 75% kosztów kwalifikowanych oraz pozostała część min. 25%, zostanie sfinansowana z wpłat mieszkańców jako udziału pieniężnego w realizowanym projekcie.

Gmina do wniosku o przyznanie pomocy finansowej, złożyła oświadczenie o braku możliwości odzyskania podatku VAT.

Zakres Zadania obejmuje budowę przydomowych oczyszczalni ścieków (dalej: POŚ) na nieruchomościach stanowiących własność Mieszkańców Gminy, związanymi z ich gospodarstwami domowymi. Oczyszczalnie będą budowane na nieruchomościach Mieszkańców, którzy zadeklarują chęć udziału w Projekcie i dokonają wpłaty wkładu własnego.

Opisane powyżej dofinansowanie będzie dotyczyło kosztów całego Projektu, a nie poszczególnych przydomowych oczyszczalni ścieków. Wartość całego projektu została określona na podstawie łącznej wartości wszystkich POŚ zaplanowanych do zamontowania. Wysokość dofinansowania zostanie przekazane na ogół wydatków kwalifikowalnych, które będą ponoszone przez Gminę na realizację projektu – inwestycji.

Z otrzymanego dofinansowania oraz wpłat własnych uczestników (mieszkańców) Gmina pokryje całość, wszystkich rodzajowych wydatków związanych z realizacją Projektu, tj.:

· prace przygotowawcze (dokumentacja projektowa);

· roboty budowlano-montażowe (dostaw i zakup urządzeń);

· nadzór inwestorski.

Opisane dofinansowanie będzie ściśle związane z realizowanym zadaniem. Oznacza to, że Gmina nie będzie uprawniona do przekazania otrzymanego dofinansowania na inny cel, niż przewidziany w Projekcie (opisane we wniosku o dofinansowanie). Gmina będzie zobowiązana do rozliczenia się z otrzymanych środków finansowych z instytucją wdrażającą (tj. (...) Urząd Marszałkowski w (...)). Podstawowym warunkiem otrzymania dofinansowania będzie realizacja celów Projektu w okresie jego trwałości, który wynosi 5 lat od momentu jego zakończenia.

Mieszkańcy do udziału w Projekcie dotyczącego budowy POŚ zostali wyłonieni w drodze naboru otwartego. Gmina ogłosiła nabór wniosków o udział w Projekcie, a wszyscy zainteresowani Mieszkańcy, którzy spełniali warunki formalne, w szczególności posiadali nieruchomość na terenie Gminy zabudowaną budynkiem jednorodzinnym, który nie może być podłączona do zbiorczej sieci kanalizacyjnej, mogli złożyć wniosek o przystąpienie do Projektu.

Wpłata zostanie wniesiona na podstawie umowy zawartej pomiędzy Gminą a Mieszkańcami.

Poza wpłatą udziału w projekcie przeznaczoną na pokrycie 25% kosztów inwestycji, Gmina nie będzie pobierać od Mieszkańców innych opłat, w tym za przeniesienie prawa własności oczyszczalni z Gminy na Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu, ani też opłat (wynagrodzeń) za użytkowanie oczyszczalni przez Mieszkańców. Otrzymany wkład własny nie będzie stanowić wynagrodzenia na rzecz Gminy, będzie on traktowany jako częściowe pokrycie kosztów dotyczących budowy POŚ. Gmina wskazuje, że wpłaty Mieszkańców nigdy nie będą pokrywały całości bądź znacznej części kosztów budowy POŚ, tj. nigdy nie stanowi faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego świadczenia. Zgodnie z założeniami Gminy aktualnymi na moment sporządzenia złożonego wniosku, wartość wpłat będzie taka sama dla wszystkich Mieszkańców.

POŚ przez okres 5 lat od momentu odbioru końcowego pozostaną własnością Gminy.

Przydomowe oczyszczalnie ścieków służyć będą mieszkańcom Gminy jako miejsca, do których odprowadzane będą ścieki bytowe. Udział mieszkańców w projekcie jest dobrowolny. Przydomowe oczyszczalnie będą budowane wyłącznie u mieszkańców, którzy zadeklarują chęć udziału w projekcie i dokonają odpowiedniej wpłaty, tj. uzupełnią swój wkład własny w projekcie. Dokonanie wpłaty udziału finansowego na rachunek Gminy będzie warunkiem koniecznym do wybudowania przez Gminę oczyszczalni na nieruchomości danego mieszkańca. Płatności będą uiszczane przez mieszkańców na podstawie zawartych odpowiednich umów cywilnoprawnych, w których zobowiązanie na rzecz Gminy określone zostanie jako udział w kosztach budowy oczyszczalni, zostaną określone również obowiązki stron oraz Gmina uzyska prawa do dysponowania określoną częścią nieruchomości na cele budowlane związane z realizacją operacji w zakresie budowy POŚ.

Inwestycja będzie realizowana na zlecenie Gminy za pośrednictwem wykonawcy wybranego w drodze przetargu – zamówień publicznych.

Inwestycja będzie prowadzona i zarządzaną przez Gminę. Będzie ona również właścicielem powstałych instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków przez okres 5 lat dla zachowania tzw. „okresu trwałości projektu”, tj. od dnia zakończenia budowy wszystkich zaplanowanych oczyszczalni, które zostaną uczestnikom projektu (właścicielom posesji mieszkalnych) użyczone do nieodpłatnego użytkowania. Natomiast po zakończeniu okresu trwałości projektu oczyszczalnie zostaną bez dodatkowych opłat, przekazane właścicielom posesji, na których zostały wybudowane.

Przekazanie przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz użytkowników na własność po upływie okresu trwałości projektu odbędzie się na podstawie protokołu przekazania.

Gmina po wybudowaniu POŚ nie będzie ponosiła kosztów związanych z ich bieżącym użytkowaniem np. koszt energii elektrycznej i obsługą, ani też nie będzie pobierała żadnych opłat związanych z użyczeniem instalacji. Użytkownicy będą zobowiązani do prowadzenie bieżącej obsługi POŚ, zapewnienia energii elektrycznej, bieżącej konserwacji oraz okresowego opróżniania osadnika i wywozu nieczystości na własny koszt. Właściciele posesji przez okres trwałości będą użytkownikami przydomowych oczyszczalni ścieków i będą je eksploatować we własnym zakresie.

Wydatki poniesione na realizację Inwestycji zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na rzecz Wnioskodawcy i realizatora, tj. Gminę.

W przypadku niezrealizowania inwestycji i jej celu, tj. wybudowania instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków, przyznana pomoc finansowa nie podlega wypłacie. Ponadto, w sytuacji, gdyby Gmina nie otrzymała ww. dotacji na opisany we wniosku cel inwestycyjny, to takiego zadania by nie wykonywała. Operacja inwestycyjna będzie realizowana w ramach zadań własnym Gminy. Nie będą czerpane przez Gminę żadne korzyści finansowe wynikające z wybudowanych urządzeń POŚ, a same instalacje będą użytkowane przez mieszkańców nieodpłatnie.

Po zakończeniu realizacji zadania inwestycyjnego – budowy POŚ na terenie Gminy powstałe instalacje będą służyły wyłącznie czynnościom niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT. Z tytułu korzystania z wytworzonej infrastruktury, Gmina nie będzie pobierała żadnych opłat, nie będzie też to przedmiot najmu lub dzierżawy. Obiekty będą służyły wykonywaniu zadań publicznych wynikających z ustawy o samorządzie gminnym w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Zakupione w ramach projektu towary i usługi nie będą wykorzystywane do działalności gospodarczej Gminy, czy też uzyskiwania przychody z wytworzonego w czasie projektu majątku.

Zdaniem Gminy, w odniesieniu do wydatków służącym czynnościom niepodlegającym VAT, dotyczącym inwestycji, w zakresie budowy indywidualnych instalacji POŚ na nieruchomościach prywatnych z terenu Gminy, wybudowanych w ramach projektu pn. „(...)”, Gmina nie ma prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego.

Pytania

1. Czy Gminie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z budową przydomowych oczyszczalni?

2. Czy otrzymana przez Gminę dotacja celowa na dofinansowanie budowy oczyszczalni powinna zostać opodatkowana podatkiem VAT?

3. Czy wpłaty mieszkańców będą objęte podatkiem od towarów i usług (VAT)?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie:

1. Gminie nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z budową przydomowych oczyszczalni ścieków.

2. Otrzymana przez Gminę dotacja celowa na dofinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będzie opodatkowana podatkiem VAT.

3. Wpłaty mieszkańców na udział własny do budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą opodatkowane podatkiem VAT.

Uzasadnienie:

Ad 1.

Zdaniem Gminy, nie przysługuje jej prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych w związku z realizacją projektu dotyczącego budowy POŚ. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, prawo do odliczenia przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Skoro czynności wykonywane przez Gminę na rzecz Mieszkańców w ramach przedmiotowego projektu nie podlegają opodatkowaniu VAT (Gmina działa jako organ władzy publicznej), to brak jest związku poniesionych wydatków z czynnościami opodatkowanymi, co wyklucza prawo do odliczenia VAT naliczonego. Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT – w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:

· odliczenia dokonuje zarejestrowany czynny podatnik podatku od towarów i usług,

· towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Ta zasada wyłącza jednocześnie możliwość odliczania podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług zakupionych na potrzeby wykonania określonej czynności, podmiot musi wykonywać tę czynność jako podatnik podatku od towarów i usług, który działa w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Podstawowym warunkiem odliczenia podatku VAT jest związek nabytych towarów i usług ze sprzedażą generującą podatek należny.

W związku z powyższym, Gmina nie będzie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz Mieszkańców. Powyższe wynika z faktu, że w analizowanym przypadku nie zostaną spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. ponoszone wydatki na realizację zadania nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Ad 2.

Budowa POŚ na nieruchomościach mieszkańców będzie miała bezpośredni wpływ na zwiększenie ilości ścieków oczyszczonych, a tym samym ograniczy zjawisko przedostawania się zanieczyszczeń do gleby i wód gruntowych, tym samym przyczyni się do poprawy warunków życia mieszkańców.

W myśl art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 z późn. zm.), nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te JST czynności w sferze ich aktywności. Umowy, które zostaną zawarte z mieszkańcami nie będą zawierać postanowienia, iż wysokość wpłaty z tytułu realizowanego projektu przez Gminę stanowi wynagrodzenie za usługę. Otrzymana od mieszkańców kwota (wpłacona na rachunek bankowy Gminy) będzie tylko i wyłącznie ich udziałem własnym w pokryciu kosztów budowy. Oznacza to, że zarówno dofinansowanie ze środków Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 dla interwencji „I.10.10 Infrastruktura na obszarach wiejskich oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi – obszar A Inwestycje w zakresie systemów indywidualnego oczyszczania ścieków” oraz otrzymane wpłaty od mieszkańców służyć będą tylko i wyłącznie na pokrycie kosztów realizowanego projektu. Nie będą one stanowiły dopłaty do ceny usług świadczonych przez Gminę. Pozyskane dofinansowanie oraz wpłaty mieszkańców zostaną przeznaczone w całości na pokrycie wydatków ponoszonych przez Gminę w związku z realizacją zadania inwestycyjnego. Wystąpi brak bezpośredniego wpływu dofinansowania na cenę świadczonych usług, tym samym dofinansowanie to nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

Podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi więc wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Samo otrzymanie jakiejkolwiek dopłaty lub dofinansowania (dotacji, subwencji) nie stanowi żadnej czynności ani zdarzenia opodatkowanego. Jeżeli czynność, za którą wnoszona jest opłata lub do której jest przyznawana dopłata, nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to zapłata/dopłata do tej czynności nie stanowi elementu ceny oraz nie może być włączona do podstawy opodatkowania.

Ad 3.

Gmina nie będzie wykonywać samodzielnie robót budowlanych związanych z projektem. Zrealizuje je wyłoniony przez Gminę w ramach przeprowadzonego przetargu wykonawca/wykonawcy, z którymi Gmina podpisze umowy na wykonanie poszczególnych zadań. Wykonawca wystawi faktury z wykazanym podatkiem VAT, wskazując Gminę jako nabywcę. Gmina jako realizator projektu będzie dążyła wyłącznie do osiągnięcia określonego celu, jakim będzie poprawa jakości życia mieszkańców Gminy. Nie będzie tu mowy o wykonywaniu przez Gminę jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Montaż POŚ nie będzie w żaden sposób związany z osiągnięciem przez Gminę jakichkolwiek dochodów czy zysków z tego tytułu, a w związku z tym nie będą one podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT. W konsekwencji, Gmina nie jest zobowiązana do wystawiania faktur VAT na przekazywane od mieszkańców wpłaty. Po wyroku TSUE z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 czynności na rzecz mieszkańców z minimalnym ich wkładem nie stanowią dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy o VAT i wykonywane w ramach działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Z kolei stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Gmina jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT. Gmina zamierza zrealizować inwestycję w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni. Mieszkańcy są zobowiązani do wniesienia na rzecz Gminy wkładu własnego w wysokości określonej w umowach jako pokrycie części kosztów budowy oczyszczalni. Przeprowadzenie przez Gminę inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków nie będzie stanowiło dla Gminy stałego źródła dochodu, dlatego też realizując taką inwestycję Gmina nie będzie działała w charakterze podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzącego działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Biorąc pod uwagę powyższe, wpłaty mieszkańców nie będą stanowiły zapłaty za czynności podlegające opodatkowaniu, w konsekwencji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie informuję, że dla spójności interpretacji udzielam w pierwszej kolejności odpowiedzi na pytania nr 2 i nr 3, a następnie na pytanie nr 1.

Zasady opodatkowania podatkiem od towarów i usług określa ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwana dalej „ustawą”.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (…) podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 2 pkt 6 i 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:

6. towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii,

7. sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

W myśl art. 8 ust. 2a ustawy:

W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i odzwierciedla zasadę powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji, które są wykonywane przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.

Usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. Przez świadczenie usług należy więc rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, które nie jest dostawą. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Aby czynność podlegała opodatkowaniu, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy jej wykonaniem a otrzymanym świadczeniem wzajemnym. W ten sposób zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną czynność w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo, aby podmiot sprzedający towar lub świadczący usługę żądał zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego) od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej.

Przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych w dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”. Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w Dyrektywie 2006/112/WE są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć TSUE. W dorobku orzecznictwa Trybunału przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie – jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu – to jednak nie musi być w tej formie dokonane.

Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie ma znaczenia, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Przepisy nie określają formy zapłaty, zatem wynagrodzenie (zapłata) może mieć postać zarówno świadczenia pieniężnego, jak i rzeczowego (określonego w naturze), np. w przypadku dostawy towaru w zamian za świadczenie usługi czy też w sytuacji zamiany towarów bądź usług.

Zatem, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Jednocześnie, aby czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE:

„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.

„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.

Z przepisu tego wynika, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.

Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym:

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności, zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że gmina działa w charakterze podatnika VAT, gdy wykonuje we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy.

Z treści art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że:

Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

W myśl art. 29a ust. 6 ustawy:

Podstawa opodatkowania obejmuje:

1. podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;

2. koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

Zgodnie z art. 29a ust. 7 ustawy:

Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

1. stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;

2. udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;

3. otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

Podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi więc wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Samo otrzymanie jakiejkolwiek zapłaty lub dofinansowania (dotacji, dopłaty, subwencji) nie stanowi żadnej czynności ani zdarzenia opodatkowanego. Jeżeli czynność, za którą wnoszona jest opłata lub do której jest przyznawana dopłata, nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to zapłata/dopłata do tej czynności nie stanowi elementu ceny oraz nie może być włączona do podstawy opodatkowania.

Z opisu sprawy wynika, że:

· Gmina jest zarejestrowanym i czynnym podatnikiem VAT.

· Gmina wykonuje zadania, dla których została powołana na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Większość tych zadań realizowana jest przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego.

· Gmina jako Jednostka samorządu terytorialnego (JST) prowadzi działalność niepodlegającą podatkowi od towarów i usług związaną z realizacją zadań własnych oraz działalność gospodarczą opodatkowaną m.in.: sprzedaż wody, odbiór ścieków, wynajem lokali niemieszkalnych oraz zwolnioną tj. wynajem lokali na cele mieszkaniowe, sprzedaż nieruchomości.

· Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

· Do zadań własnych Gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty.

· Gmina, jako jednostka samorządu terytorialnego, złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Inwestycje w zakresie indywidualnego oczyszczania ścieków. Rozstrzygnięcie wyników naborów wniosków nie zostały jeszcze ogłoszone. Gmina w latach 2026-2027 planuje zrealizować Inwestycję, polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków, na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców Gminy.

· Zadanie inwestycyjne będzie się odbywać w ramach zadań własnych JST. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Artykuł 7 ust. 1 pkt 3 stanowi zaś, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania te obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych. Zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy.

· Dokładny zakres Inwestycji obejmuje także wykonanie dokumentacji projektowej oraz koszty nadzoru inwestorskiego. Zakładany koszt realizacji całości zamierzenia finansowego wyniesie ok. 853 623,00 zł brutto Jako źródło finansowania dla planowanego zadania Gmina zamierza pozyskać zewnętrzne środki finansowe, o które został złożony wniosek o dofinansowanie w postaci dotacji UE, w wysokości do 75% kosztów kwalifikowanych oraz pozostała część min. 25%, zostanie sfinansowana z wpłat mieszkańców jako udziału pieniężnego w realizowanym projekcie.

· Zakres Zadania obejmuje budowę przydomowych oczyszczalni ścieków (dalej: POŚ) na nieruchomościach stanowiących własność Mieszkańców Gminy, związanymi z ich gospodarstwami domowymi. Oczyszczalnie będą budowane na nieruchomościach Mieszkańców, którzy zadeklarują chęć udziału w Projekcie i dokonają wpłaty wkładu własnego.

· Opisane powyżej dofinansowanie będzie dotyczyło kosztów całego Projektu, a nie poszczególnych przydomowych oczyszczalni ścieków. Wartość całego projektu została określona na podstawie łącznej wartości wszystkich POŚ zaplanowanych do zamontowania. Wysokość dofinansowania zostanie przekazane na ogół wydatków kwalifikowalnych, które będą ponoszone przez Gminę na realizację projektu – inwestycji.

· Opisane dofinansowanie będzie ściśle związane z realizowanym zadaniem. Oznacza to, że Gmina nie będzie uprawniona do przekazania otrzymanego dofinansowania na inny cel, niż przewidziany w Projekcie (opisane we wniosku o dofinansowanie). Gmina będzie zobowiązana do rozliczenia się z otrzymanych środków finansowych z instytucją wdrażającą (tj. (...) Urząd Marszałkowski w (...)). Podstawowym warunkiem otrzymania dofinansowania będzie realizacja celów Projektu w okresie jego trwałości, który wynosi 5 lat od momentu jego zakończenia.

· Mieszkańcy do udziału w Projekcie dotyczącego budowy POŚ zostali wyłonieni w drodze naboru otwartego. Gmina ogłosiła nabór wniosków o udział w Projekcie, a wszyscy zainteresowani Mieszkańcy, którzy spełniali warunki formalne, w szczególności posiadali nieruchomość na terenie Gminy zabudowaną budynkiem jednorodzinnym, który nie może być podłączona do zbiorczej sieci kanalizacyjnej, mogli złożyć wniosek o przystąpienie do Projektu.

· Wpłata zostanie wniesiona na podstawie umowy zawartej pomiędzy Gminą a Mieszkańcami. Poza wpłatą udziału w projekcie przeznaczoną na pokrycie 25% kosztów inwestycji, Gmina nie będzie pobierać od Mieszkańców innych opłat, w tym za przeniesienie prawa własności oczyszczalni z Gminy na Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu, ani też opłat (wynagrodzeń) za użytkowanie oczyszczalni przez Mieszkańców. Otrzymany wkład własny nie będzie stanowić wynagrodzenia na rzecz Gminy, będzie on traktowany jako częściowe pokrycie kosztów dotyczących budowy POŚ. Gmina wskazuje, że wpłaty Mieszkańców nigdy nie będą pokrywały całości bądź znacznej części kosztów budowy POŚ, tj. nigdy nie stanowią faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego świadczenia. Zgodnie z założeniami Gminy aktualnymi na moment sporządzenia złożonego wniosku, wartość wpłat będzie taka sama dla wszystkich Mieszkańców.

· POŚ przez okres 5 lat od momentu odbioru końcowego pozostaną własnością Gminy.

· Przydomowe oczyszczalnie ścieków służyć będą mieszkańcom Gminy jako miejsca, do których odprowadzane będą ścieki bytowe. Udział mieszkańców w projekcie jest dobrowolny. Przydomowe oczyszczalnie będą budowane wyłącznie u mieszkańców, którzy zadeklarują chęć udziału w projekcie i dokonają odpowiedniej wpłaty, tj. uzupełnią swój wkład własny w projekcie. Dokonanie wpłaty udziału finansowego na rachunek Gminy będzie warunkiem koniecznym do wybudowania przez Gminę oczyszczalni na nieruchomości danego mieszkańca. Płatności będą uiszczane przez mieszkańców na podstawie zawartych odpowiednich umów cywilnoprawnych, w których zobowiązanie na rzecz Gminy określone zostanie jako udział w kosztach budowy oczyszczalni, zostaną określone również obowiązki stron oraz Gmina uzyska prawa do dysponowania określoną częścią nieruchomości na cele budowlane związane z realizacją operacji w zakresie budowy POŚ.

· Inwestycja będzie realizowana na zlecenie Gminy za pośrednictwem wykonawcy wybranego w drodze przetargu – zamówień publicznych.

· Inwestycja będzie prowadzona i zarządzaną przez Gminę. Będzie ona również właścicielem powstałych instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków przez okres 5 lat dla zachowania tzw. „okresu trwałości projektu”, tj. od dnia zakończenia budowy wszystkich zaplanowanych oczyszczalni, które zostaną uczestnikom projektu (właścicielom posesji mieszkalnych) użyczone do nieodpłatnego użytkowania. Natomiast po zakończeniu okresu trwałości projektu oczyszczalnie zostaną bez dodatkowych opłat, przekazane właścicielom posesji, na których zostały wybudowane.

· Przekazanie przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz użytkowników na własność po upływie okresu trwałości projektu odbędzie się na podstawie protokołu przekazania.

· Gmina po wybudowaniu POŚ nie będzie ponosiła kosztów związanych z ich bieżącym użytkowaniem np. koszt energii elektrycznej i obsługą, ani też nie będzie pobierała żadnych opłat związanych z użyczeniem instalacji. Użytkownicy będą zobowiązani do prowadzenie bieżącej obsługi POŚ, zapewnienia energii elektrycznej, bieżącej konserwacji oraz okresowego opróżniania osadnika i wywozu nieczystości na własny koszt. Właściciele posesji przez okres trwałości będą użytkownikami przydomowych oczyszczalni ścieków i będą je eksploatować we własnym zakresie.

· Wydatki poniesione na realizację Inwestycji zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na rzecz Wnioskodawcy i realizatora, tj. Gminę.

· W przypadku niezrealizowania inwestycji i jej celu, tj. wybudowania instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków, przyznana pomoc finansowa nie podlega wypłacie. Ponadto, w sytuacji, gdyby Gmina nie otrzymała ww. dotacji na opisany we wniosku cel inwestycyjny, to takiego zadania by nie wykonywała. Operacja inwestycyjna będzie realizowana w ramach zadań własnym Gminy. Nie będą czerpane przez Gminę żadne korzyści finansowe wynikające z wybudowanych urządzeń POŚ, a same instalacje będą użytkowane przez mieszkańców nieodpłatnie.

· Po zakończeniu realizacji zadania inwestycyjnego – budowy POŚ na terenie Gminy powstałe instalacje będą służyły wyłącznie czynnościom niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT. Z tytułu korzystania z wytworzonej infrastruktury, Gmina nie będzie pobierała żadnych opłat, nie będzie też to przedmiot najmu lub dzierżawy. Obiekty będą służyły wykonywaniu zadań publicznych wynikających z ustawy o samorządzie gminnym w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Zakupione w ramach projektu towary i usługi nie będą wykorzystywane do działalności gospodarczej Gminy, czy też uzyskiwania przychody z wytworzonego w czasie projektu majątku.

Państwa wątpliwości dotyczą m.in. opodatkowania otrzymanego dofinansowania oraz wpłat mieszkańców związanych z budową przydomowych oczyszczalni ścieków (pytania nr 2 i nr 3).

Wytyczne do oceny charakteru podjętych przez Państwa działań znajdują się w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 – Gmina O. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej.

W wyroku tym TSUE wskazał, że:

„aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika (pkt 24)”.

Trybunał zwrócił uwagę na istotne elementy stanu faktycznego, które zaistniały w sprawie będącej przedmiotem ww. postępowania:

„W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braşov, C-655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, jak wynika z postanowienia odsyłającego, że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały.

Po drugie, z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25% kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej.

Tymczasem Trybunał miał już okazję orzec, że jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën, C-520/14, EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75% kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku.

Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane” (pkt 36-39).

Na podstawie powyższej analizy TSUE doszedł do wniosku, że:

„W konsekwencji nie wydaje się, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, by gmina O. wykonywała w niniejszym przypadku działalność o charakterze gospodarczym w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112.

Ponieważ gmina O., w świetle powyższych rozważań, nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy” (pkt 40‑41).

Ostatecznie Trybunał orzekł, że:

„art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych” (pkt 42).

Aby określić czy budowa przydomowych oczyszczalni ścieków będzie przez Państwa realizowana w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy, kluczowa jest analiza przesłanek wskazanych w wyroku TSUE, tj.:

· brak zarobkowego charakteru podejmowanych czynności – czynność nie ma na celu osiągnięcia stałego dochodu,

· brak równorzędnego ekwiwalentu ekonomicznego ze strony ostatecznego beneficjenta inwestycji (mieszkańca gminy),

· zgoda mieszkańca na wykonanie usługi na jego nieruchomości,

· finansowanie ze środków publicznych.

W Państwa sprawie przesłanki te są spełnione.

Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach mieszkańców będzie zrealizowana w ramach konkretnego zadania inwestycyjnego; koszt zadania wyniesie ok. 853 623,00 zł brutto. Oczyszczalnie będą budowane na zlecenie Gminy przez wykonawcę wybranego w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych, na nieruchomościach mieszkańców, z którymi Gmina będzie zawierała umowy cywilnoprawne, na podstawie których zobowiąże się do wybudowania i udostępnienia mieszkańcom przydomowych oczyszczalni ścieków. Każdy z potencjalnych użytkowników przydomowych oczyszczalni ścieków będzie dokonywał wpłat na poczet realizowanej inwestycji w kwocie wynikającej z założeń programu. Wkład mieszkańca nie będzie pokrywał znacznej części kosztów budowy przydomowych oczyszczalni. Poza wpłatą udziału w projekcie przeznaczoną na pokrycie 25% kosztów inwestycji, Gmina nie będzie pobierać od Mieszkańców innych opłat, w tym za przeniesienie prawa własności oczyszczalni z Gminy na Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu, ani też opłat (wynagrodzeń) za użytkowanie oczyszczalni przez Mieszkańców. Wpłaty Mieszkańców nigdy nie będą pokrywały całości bądź znacznej części kosztów budowy POŚ, tj. nigdy nie stanowi faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego świadczenia. Przekazanie przydomowych oczyszczalni ścieków na rzecz użytkowników na własność po upływie okresu trwałości projektu, odbędzie się na podstawie zawartej wcześniej z mieszkańcami umowy cywilnoprawnej w związku z dokonanymi przez nich wpłatami, bez dodatkowego wynagrodzenia.

A zatem okoliczności sprawy, które przedstawili Państwo we wniosku, są podobne do okoliczności sprawy C-612/21, w której TSUE wydał wyrok 30 marca 2023 r.

Państwa działania w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić odpłatnej dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy. Czynności, wykonywane przez Państwa na rzecz mieszkańców, polegające na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków, nie będą stanowić działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy oraz nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Wpłaty, które otrzymają Państwo od mieszkańców, będą stanowić ich wkład własny w realizację inwestycji – budowę przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości. Zatem wpłaty mieszkańców nie będą stanowiły zapłaty za czynności podlegające opodatkowaniu, w konsekwencji nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako element ceny.

Analogicznie, skoro wykonywane przez Państwa czynności w ramach inwestycji, nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu, to również środki z dofinansowania, które planują Państwo przeznaczyć na realizację ww. zadania, nie mogą podlegać opodatkowaniu jako element ceny.

Podsumowanie

Otrzymana przez Gminę dotacja celowa na dofinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będzie opodatkowana podatkiem VAT.

Wpłaty mieszkańców na udział własny do budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą opodatkowane podatkiem VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 i nr 3, uznałem za prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą również prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z realizacją projektu pn. „(...)” (pytanie nr 1).

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy, w myśl którego:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:

· odliczenia dokonuje zarejestrowany czynny podatnik podatku od towarów i usług,

· towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Ta zasada wyłącza jednocześnie możliwość odliczania podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego od towarów i usług zakupionych na potrzeby wykonania określonej czynności, podmiot musi wykonywać tę czynność jako podatnik podatku od towarów i usług, który działa w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Podstawowym warunkiem odliczenia podatku VAT jest związek nabytych towarów i usług ze sprzedażą generującą podatek należny. W omawianej sprawie związek taki nie występuje.

Nie będą Państwo realizować inwestycji w ramach swojej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy – nie będą Państwo świadczyli odpłatnych usług ani nie będą Państwo odpłatnie dostarczać towarów. Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach zainteresowanych mieszkańców zrealizowana zostanie w ramach czynności niepodlegających opodatkowaniu.

W konsekwencji, nie będzie spełniona podstawowa pozytywna przesłanka, która pozwala na odliczenie podatku naliczonego, czyli związek nabywanych towarów i usług z czynnościami opodatkowanymi.

Zatem nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z budową przydomowych oczyszczalni ścieków.

Podsumowanie

Gminie nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z realizacją projektu pn. „(...)”.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1, uznałem za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Ponadto, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie wynikające z opisu sprawy lub z własnego stanowiska, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – w wydanej interpretacji rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności kwestii dokumentowania fakturami wpłat przekazywanych przez mieszkańców.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t .j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.