Nowa podstawa programowa od 1 września 2026 r.: która wersja obowiązuje i jak przygotować…

Zmiany podstawy programowej nie polegają na prostym „podmienieniu dokumentu” w całej szkole jednego dnia. Rozporządzenie z 11 marca 2026 r. wprowadza nową podstawę dla przedszkoli i szkół podstawowych, ale dla klas I–VIII przewiduje stopniowe przechodzenie między starą a nową regulacją. Dyrektorzy i organy prowadzące muszą więc umieć odróżnić obowiązujący dziś stan prawny od zasad, które zaczną działać od roku szkolnego 2026/2027.

Kontekst: od serii nowelizacji do odrębnego rozporządzenia

Punktem wyjścia jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. poz. 356). To ono określiło podstawę programową wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego m.in. dla szkoły podstawowej. Podstawa programowa to akt określający cele, treści nauczania i oczekiwane efekty kształcenia; nie jest gotowym planem lekcji ani podręcznikiem.

W pierwotnym rozporządzeniu podstawa dla przedszkoli znalazła się w załączniku nr 1, a dla szkoły podstawowej – w załączniku nr 2. Tak stanowił § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a aktu z 2017 r.

„Określa się podstawę programową:

wychowania przedszkolnego (…) stanowiącą załącznik nr 1 do rozporządzenia;

kształcenia ogólnego dla publicznych szkół (…) szkoły podstawowej, stanowiącą załącznik nr 2 do rozporządzenia”.

— § 1 pkt 1–2 rozporządzenia MEN z 14 lutego 2017 r.

Od 2021 r. akt z 2017 r. był wielokrotnie nowelizowany, czyli zmieniany przepisami późniejszych rozporządzeń. Nie każda nowelizacja oznaczała jednak stworzenie całkowicie nowej podstawy dla wszystkich poziomów nauczania.

Przykładowo:

rozporządzenie z 13 sierpnia 2021 r. zmieniło m.in. wykazy lektur na języku polskim;
rozporządzenie z 1 sierpnia 2022 r. dodało regulacje dotyczące języka mniejszości narodowej – języka niemieckiego oraz nadało nowe brzmienie edukacji dla bezpieczeństwa;
rozporządzenie z 6 lutego 2023 r. wprowadziło do wykazu przedmiotów język łaciński;
rozporządzenie z 28 czerwca 2024 r. zastąpiło całe brzmienie załącznika nr 2, czyli podstawy programowej szkoły podstawowej;
rozporządzenie z 6 marca 2025 r. zastąpiło „wychowanie do życia w rodzinie” przedmiotem „edukacja zdrowotna” w podstawie dla klas IV–VIII;
rozporządzenie z 21 lipca 2025 r. zmieniło podstawę programową wychowania fizycznego.

W szczególności zmiana z marca 2025 r. nie była wyłącznie zmianą nazwy. W § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia uchylono pozycję dotyczącą wychowania do życia w rodzinie, dodano „edukację zdrowotną” i usunięto z załącznika część dotyczącą dotychczasowego przedmiotu.

„– uchyla się pkt 19,
– po pkt 19 dodaje się pkt 19a w brzmieniu: „19a) edukacja zdrowotna””.

— § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Edukacji z 6 marca 2025 r.

Dla dyrektora oznacza to prostą, ale ważną zasadę interpretacyjną: nie należy korzystać z samego aktu z 2017 r. w jego pierwotnym brzmieniu. Trzeba uwzględnić późniejsze zmiany – albo posłużyć się aktualnym tekstem ujednoliconym, albo odtworzyć jego treść z aktu bazowego i kolejnych nowelizacji.

Co dokładnie mówią przepisy: stan do 31 sierpnia i od 1 września 2026 r.

Na dzień 31 lipca 2026 r. rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. jeszcze nie obowiązuje. Jego § 7 przewiduje bowiem wejście w życie 1 września 2026 r. Do tego dnia podstawą działania pozostaje rozporządzenie z 2017 r. w brzmieniu nadanym kolejnymi zmianami.

Od 1 września 2026 r. sytuacja zmieni się zasadniczo. Rozporządzenie z 11 marca 2026 r. samodzielnie określa trzy podstawy programowe:

wychowania przedszkolnego – załącznik nr 1;
kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej – załącznik nr 2;
kształcenia dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej – załącznik nr 3.

„Podstawę programową wychowania przedszkolnego (…) stosuje się, począwszy od roku szkolnego 2026/2027.”

— § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r.

W przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego nowa podstawa zacznie więc obowiązywać od całego roku szkolnego 2026/2027. Przepis obejmuje także wskazane w § 3 ośrodki prowadzące roczne przygotowanie przedszkolne dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi, gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna.

W szkołach podstawowych wdrożenie będzie natomiast etapowe, czyli rozłożone na kolejne roczniki. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 nową podstawę stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV, a następnie w kolejnych klasach w następnych latach.

„Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (…) stosuje się, począwszy od:

roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej”.

— § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r.

To nie jest wybór szkoły. Jest to przepis przejściowy, czyli regulacja określająca, jak przejść od starego stanu prawnego do nowego bez zmieniania programu uczniom w środku etapu edukacyjnego.

W roku szkolnym 2026/2027 dawna podstawa z 2017 r., z późniejszymi zmianami, pozostanie właściwa dla klas II, III oraz V–VIII. W kolejnym roku będzie stosowana w klasach III i VI–VIII, a w 2028/2029 – w klasach VII i VIII. Wyjątek dotyczy edukacji dla bezpieczeństwa: od roku 2027/2028 nową podstawę w tym zakresie realizuje również klasa VIII.

Dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym ustawodawca przyjął inne rozwiązanie: zgodnie z § 5 nową podstawę z załącznika nr 3 stosuje się od roku szkolnego 2026/2027, bez rozpisanego w tym przepisie podziału na klasy.

Praktyczne konsekwencje: jedna szkoła, dwie podstawy

W roku szkolnym 2026/2027 szkoła podstawowa będzie pracowała równolegle na dwóch wersjach podstawy programowej:

nowej, z rozporządzenia z 11 marca 2026 r. – w klasach I i IV;
dotychczasowej, wynikającej z rozporządzenia z 2017 r. wraz z późniejszymi zmianami – w klasach II, III i V–VIII.

Przykład: szkoła organizująca zajęcia z przyrody, historii, języka polskiego czy wychowania fizycznego nie powinna zakładać, że jedna aktualizacja programu nauczyciela będzie automatycznie właściwa dla każdego oddziału. Nauczyciel klasy IV w roku 2026/2027 realizuje podstawę z 2026 r., ale nauczyciel klasy V nadal pracuje według dotychczasowej podstawy.

Taki podział ma znaczenie także dla dokumentów wewnętrznych: planów pracy, programów nauczania, rozkładów materiału oraz dokumentacji pracy zespołów przedmiotowych. Dokument powinien jednoznacznie wskazywać, do której podstawy i którego rocznika się odnosi.

Warto również pamiętać, że rozporządzenie z 2026 r. nie „poprawia” częściowo aktu z 2017 r. w zakresie przedszkoli i szkół podstawowych, lecz uchyla go w tym zakresie. § 6 stanowi, że rozporządzenie z 2017 r. traci moc w części dotyczącej podstawy przedszkolnej, szkoły podstawowej i podstawy dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Przepisy przejściowe zachowują jednak stosowanie dotychczasowej podstawy wobec wskazanych roczników.

Na co uważać przed wdrożeniem zmian

Największe ryzyko nie polega na niezauważeniu nowego rozporządzenia, ale na błędnym założeniu, że od września 2026 r. cała szkoła przechodzi na nową podstawę. § 4 ust. 2 wyraźnie utrzymuje dotychczasową podstawę dla określonych klas aż do roku szkolnego 2030/2031 – w zakresie wskazanym w tym przepisie, w tym dla szkoły podstawowej dla dorosłych.

Dyrektor powinien też rozdzielić dwa pytania:

Czy zmienia się podstawa dla danego oddziału?
Czy ta zmiana wymaga korekty konkretnego dokumentu organizacyjnego lub programu?

Nie każda zmiana podstawy automatycznie wymaga zmiany każdego dokumentu szkolnego. Jeżeli jednak program, plan lub zapis statutu odwołuje się wprost do nieaktualnej podstawy albo przewiduje rozwiązanie z nią sprzeczne, nie powinien pozostać bez weryfikacji.

Szczególnej ostrożności wymaga używanie nieaktualnych materiałów z poprzednich lat. Seria nowelizacji z lat 2021–2025 pokazuje, że nawet przy zachowaniu tego samego tytułu aktu mogły zmieniać się pojedyncze przedmioty, wykazy lektur, wymagania albo całe załączniki.

Co to oznacza w praktyce

Przygotuj mapę roczników na 2026/2027. Wpisz wyraźnie: klasy I i IV – podstawa z 2026 r.; klasy II, III oraz V–VIII – dotychczasowa podstawa, z wyjątkiem zmian wyraźnie przewidzianych dla edukacji dla bezpieczeństwa.
Zweryfikuj programy i plany nauczycieli oddzielnie dla każdego etapu wdrożenia. Nie wystarczy oznaczenie „podstawa programowa 2026” na dokumentach wszystkich klas.
Zrób przegląd dokumentacji przedszkola. Od roku szkolnego 2026/2027 nowa podstawa przedszkolna obejmuje przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych i inne formy wychowania przedszkolnego.
Sprawdź statut i dokumenty organizacyjne pod kątem kolizji z nowymi przepisami. Aktualizacja jest potrzebna wtedy, gdy dokument zawiera postanowienie niezgodne z nową regulacją lub odwołuje się do nieaktualnych rozwiązań.
Zachowaj rozdzielność dokumentacji starej i nowej podstawy. Jest to ważne zwłaszcza w latach 2026/2027–2029/2030, gdy w jednej szkole równolegle będą realizowane różne wersje podstawy.

Nowa podstawa programowa od 1 września 2026 r.: która wersja obowiązuje i jak przygotować szkołę